अध्याय ५९
अनन्ताख्यं वासुदेवं दृष्ट्वा भक्त्या प्रणम्य च सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो याति परं पदम्
anantākhyaṃ vāsudevaṃ dṛṣṭvā bhaktyā praṇamya ca sarvapāpavinirmukto naro yāti paraṃ padam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He goes to the greatest abode where Hari himself is present. Returning to this placc(eartli)in due course of time he shall become a king on the earth,
अध्याय ५९
मया चाराधितश् चासौ शक्रेण तदनन्तरम् विभीषणेन रामेण कस् तं नाराधयेत् पुमान्
mayā cārādhitaś cāsau śakreṇa tadanantaram vibhīṣaṇena rāmeṇa kas taṃ nārādhayet pumān
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
By resorting to Matsyamadhava a man becomes un- thwartable. He shall be a donor, enjoyer of pleasures, a wor¬ shipper, a devotee of Visnu and truthful in speech.
अध्याय ५९
श्वेतगङ्गां नरः स्नात्वा यः पश्येच् छ्वेतमाधवम् मत्स्याख्यं माधवं चैव श्वेतद्वीपं स गच्छति
śvetagaṅgāṃ naraḥ snātvā yaḥ paśyec chvetamādhavam matsyākhyaṃ mādhavaṃ caiva śvetadvīpaṃ sa gacchati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Afterwards he attains Yoga pertaining to Hari and gains salvation. O leading sages, the greatness of Matsyama¬ dhava has been recounted by me. By visiting him the devotee will obtain all cherished desires.
अध्याय ५९
श्वेतमाधवमाहात्म्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः विस्तरेण जगन्नाथ प्रतिमां तस्य वै हरेः
śvetamādhavamāhātmyaṃ vaktum arhasy aśeṣataḥ vistareṇa jagannātha pratimāṃ tasya vai hareḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O Lord, we wish to hear further. The rites of wiping off,
अध्याय ५९
तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये विख्याते जगतीतले श्वेताख्यं माधवं देवं कस् तं स्थापितवान् पुरा
tasmin kṣetravare puṇye vikhyāte jagatītale śvetākhyaṃ mādhavaṃ devaṃ kas taṃ sthāpitavān purā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The Pancatlrthi (a set of five holy centres and sacred waters) is as follows:—The eddy named after Markandeya, the holy banyan tree, the shrine of Kfsna, the shrine of Bala- rama and the great Indradyumnasaras (Lake of Indra- dyumna).
अध्याय ५९
अभूत् कृतयुगे विप्राः श्वेतो नाम नृपो बली मतिमान् धर्मविच् छूरः सत्यसंधो दृढव्रतः
abhūt kṛtayuge viprāḥ śveto nāma nṛpo balī matimān dharmavic chūraḥ satyasaṃdho dṛḍhavrataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
One should visit the Tlrtfiaraja (king of holy centres, the holy Banyan tree) on the full moon day in the month of Jyestha. If the constellation Jyestha coincides with it, it is especially auspicious.
अध्याय ५९
यस्य राज्ये तु वर्षाणां सहस्रं दश मानवाः भवन्त्य् आयुष्मन्तो लोका बालस् तस्मिन् न सीदति
yasya rājye tu varṣāṇāṃ sahasraṃ daśa mānavāḥ bhavanty āyuṣmanto lokā bālas tasmin na sīdati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O brahmins, I shall mention its names and size, in the Yugas Krta, etc, in due order.
अध्याय ५९
वर्तमाने तदा राज्ये किंचित् काले गते द्विजाः कपालगौतमो नाम ऋषिः परमधार्मिकः
vartamāne tadā rājye kiṃcit kāle gate dvijāḥ kapālagautamo nāma ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The names of the banyan tree in the Kjtayuga etc are respectively.—1) Vata, (2). Vatesvara, (3) Purusa and (4) Puranapurusa, O brahmins.
अध्याय ५९
सुतो ऽस्याजातदन्तश् च मृतः कालवशाद् द्विजाः तम् आदाय ऋषिर् धीमान् नृपस्यान्तिकम् आनयत्
suto 'syājātadantaś ca mṛtaḥ kālavaśād dvijāḥ tam ādāya ṛṣir dhīmān nṛpasyāntikam ānayat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The sizes of the Kalpa tree in the four Yugas are 1) one Yojana 2) three fourths of a Yojana (3) half a Yojana and 4) onefourth of a Yojana.
अध्याय ५९
दृष्ट्वैवं नृपतिः सुप्तं कुमारं गतचेतसम् प्रतिज्ञाम् अकरोद् विप्रा जीवनार्थं शिशोस् तदा
dṛṣṭvaivaṃ nṛpatiḥ suptaṃ kumāraṃ gatacetasam pratijñām akarod viprā jīvanārthaṃ śiśos tadā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After bowing to the banyan tree repeating the mantra mentioned before, the devotee shall go to the South to a distance of three hundred bow's lengths.
अध्याय ५९
यावद् बालम् अहं त्व् एनं यमस्य सदने गतम् नानये सप्तरात्रेण चितां दीप्तां समारुहे
yāvad bālam ahaṃ tv enaṃ yamasya sadane gatam nānaye saptarātreṇa citāṃ dīptāṃ samāruhe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
By bowing to him and then by worshipping him, the devotee is liberated from all ailments, sins, evils and things of other sorts.
अध्याय ५९
एवम् उक्त्वासितैः पद्मैः शतैर् दशशतादिकैः संपूज्य च महादेवं राजा विद्यां पुनर् जपेत्
evam uktvāsitaiḥ padmaiḥ śatair daśaśatādikaiḥ saṃpūjya ca mahādevaṃ rājā vidyāṃ punar japet
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The waters are glorified as Naras because they are the sons ofNara (human beings). At the outset the waters had been the abode of Visnu. Hence, he is known as Narayana (having Nara (waters) for abode.
अध्याय ५९
अतिभक्तिं तु संचिन्त्य नृपस्य जगदीश्वरः सांनिध्यम् अगमत् तुष्टो श्मीत्य् उवाच सहोमया
atibhaktiṃ tu saṃcintya nṛpasya jagadīśvaraḥ sāṃnidhyam agamat tuṣṭo śmīty uvāca sahomayā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Particularly at the time of bath the pure devotee shall worship and remember Narayana in the water. He shall meditate on him and perform the Nyasa rite in the (fingers of hand and (the limbs of) body.
अध्याय ५९
श्रुत्वैवं गिरम् ईशस्य विलोक्य सहसा हरम् भस्मदिग्धं विरूपाक्षं शरत्कुन्देन्दुवर्चसम्
śrutvaivaṃ giram īśasya vilokya sahasā haram bhasmadigdhaṃ virūpākṣaṃ śaratkundenduvarcasam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I am lord Narayana who holds the conch, discus and club. After meditating on the Self he should repeat this mantra.
अध्याय ५९
शार्दूलचर्मवसनं शशाङ्काङ्कितमूर्धजम् महीं निपत्य सहसा प्रणम्य स तदाब्रवीत्
śārdūlacarmavasanaṃ śaśāṅkāṅkitamūrdhajam mahīṃ nipatya sahasā praṇamya sa tadābravīt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After performing the rites of ablution and cleansing by means of the Mantras with the water as their divinity, the devotee shall thereafter repeat the Aghamarsana Mantra three times (all the while) standing within water.
अध्याय ५९
कारुण्यं यदि मे दृष्ट्वा प्रसन्नो ऽसि प्रभो यदि कालस्य वशम् आपन्नो बालको द्विजपुत्रकः
kāruṇyaṃ yadi me dṛṣṭvā prasanno 'si prabho yadi kālasya vaśam āpanno bālako dvijaputrakaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O brahmins, just as the horse-sacrifice removes sins so also does the hymn Aghamarsana 1 remove all sins.
अध्याय ५९
जीवत्व् एष पुनर् बाल इत्य् एवं व्रतम् आहितम् अकस्माच् च मृतं बालं नियम्य भगवन् स्वयम् यथोक्तायुष्यसंयुक्तं क्षेमं कुरु महेश्वर
jīvatv eṣa punar bāla ity evaṃ vratam āhitam akasmāc ca mṛtaṃ bālaṃ niyamya bhagavan svayam yathoktāyuṣyasaṃyuktaṃ kṣemaṃ kuru maheśvara
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After circumambulating the sungod and bowing down to him he should sit facing the east and perform the rite of (ve ic study, then he should perform Tarpana rites to the Gods and sages.
अध्याय ५९
श्वेतस्यैतद् वचः श्रुत्वा मुदं प्राप हरस् तदा कालम् आज्ञापयाम् आस सर्वभूतभयंकरम्
śvetasyaitad vacaḥ śrutvā mudaṃ prāpa haras tadā kālam ājñāpayām āsa sarvabhūtabhayaṃkaram
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He s hould perform Tarpana rites for sages, manes and ot lers. He the knower of Mantras, should perform Tarpana
अध्याय ५९
नियम्य कालं दुर्धर्षं यमस्याज्ञाकरं द्विजाः बालं संजीवयाम् आस मृत्योर् मुखगतं पुनः
niyamya kālaṃ durdharṣaṃ yamasyājñākaraṃ dvijāḥ bālaṃ saṃjīvayām āsa mṛtyor mukhagataṃ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Aghamar$apa mantra: RV.X.190.
अध्याय ५९
कृत्वा क्षेमं जगत् सर्वं मुनेः पुत्रं स तं द्विजाः देव्या सहोमया देवस् तत्रैवान्तरधीयत
kṛtvā kṣemaṃ jagat sarvaṃ muneḥ putraṃ sa taṃ dvijāḥ devyā sahomayā devas tatraivāntaradhīyata
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The brahmin shall be authorized in the Tarpana rite
अध्याय ५९
एवं संजीवयाम् आस मुनेः पुत्रं नृपोत्तमः
evaṃ saṃjīvayām āsa muneḥ putraṃ nṛpottamaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
At the time ofSraddha, when the ball office is offered, the devotee shall offer it with a single hand. When performing the rite of Tarpana he shall use both hands. This is the pro¬ cedure to be followed always.
अध्याय ५९
देवदेव जगन्नाथ त्रैलोक्यप्रभवाव्यय ब्रूहि नः परमं तथ्यं श्वेताख्यस्य च सांप्रतम्
devadeva jagannātha trailokyaprabhavāvyaya brūhi naḥ paramaṃ tathyaṃ śvetākhyasya ca sāṃpratam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After repeating the name and Gotra (Spiritual line¬ age) he shall say 'Trpyatam' (may be pleased). Otherwise he should not utter anything. The left-hand should be joined to the right hand (and thus the libation should be offered.
अध्याय ५९
शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः सर्वसत्त्वहितावहम् प्रवक्ष्यामि यथातथ्यं यत् पृच्छथ ममानघाः
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ sarvasattvahitāvaham pravakṣyāmi yathātathyaṃ yat pṛcchatha mamānaghāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
If out of delusion the devotee performs the rite of Tar¬ pana with the gingclly seeds kept on any of his limbs, it would be as though he had performed the rites of Tarpana to the forefathers by means of skin, flesh, blood and bone.
अध्याय ५९
माधवस्य च माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् यच् छ्रुत्वाभिमतान् कामान् ध्रुवं प्राप्नोति मानवः
mādhavasya ca māhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam yac chrutvābhimatān kāmān dhruvaṃ prāpnoti mānavaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
One should notperform the rite of Tarpana to the deities and Pitrs with the gingclly seeds kept on any of the limbs. That water will turn into blood and he who offers it shall be sinful.
अध्याय ५९
श्रुतवान् ऋषिभिः पूर्वं माधवाख्यस्य भो द्विजाः शृणुध्वं तां कथां दिव्यां भयशोकार्तिनाशिनीम्
śrutavān ṛṣibhiḥ pūrvaṃ mādhavākhyasya bho dvijāḥ śṛṇudhvaṃ tāṃ kathāṃ divyāṃ bhayaśokārtināśinīm
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O leading sages, if the person who offers libation stands in water and if the libation is offered on the dry ground, that offering is made futile. It does not benefit anyone.
अध्याय ५९
स कृत्वा राज्यम् एकाग्र्यं वर्षाणां च सहस्रशः विचार्य लौकिकान् धर्मान् वैदिकान् नियमांस् तथा
sa kṛtvā rājyam ekāgryaṃ varṣāṇāṃ ca sahasraśaḥ vicārya laukikān dharmān vaidikān niyamāṃs tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
If the man stands on the ground and offers libation into the water, that water libation does not approach the manes. It turns futile.
अध्याय ५९
केशवाराधने विप्रा निश्चितं व्रतम् आस्थितः स गत्वा परमं क्षेत्रं सागरं दक्षिणाश्रयम्
keśavārādhane viprā niścitaṃ vratam āsthitaḥ sa gatvā paramaṃ kṣetraṃ sāgaraṃ dakṣiṇāśrayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
One should not stand in water and offer water libation to the manes. He should come out and perform water libation on a pure spot.
अध्याय ५९
तटे तस्मिञ् शुभे रम्ये देशे कृष्णस्य चान्तिके श्वेतो ऽथ कारयाम् आस प्रासादं शुभलक्षणम्
taṭe tasmiñ śubhe ramye deśe kṛṣṇasya cāntike śveto 'tha kārayām āsa prāsādaṃ śubhalakṣaṇam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
On that auspicious, delightful shore, near Krishna, Shveta then had a temple built with auspicious features,
अध्याय ५९
धन्वन्तरशतं चैकं देवदेवस्य दक्षिणे ततः श्वेतेन विप्रेन्द्राः श्वेतशैलमयेन च
dhanvantaraśataṃ caikaṃ devadevasya dakṣiṇe tataḥ śvetena viprendrāḥ śvetaśailamayena ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
a hundred and one bow-lengths to the south of the god of gods. Then, O best of brahmins, by Shveta, of white stone,
अध्याय ५९
कृतः स भगवाञ् श्वेतो माधवश् चन्द्रसंनिभः प्रतिष्ठां विधिवच् चक्रे यथोद्दिष्टां स्वयं तु सः
kṛtaḥ sa bhagavāñ śveto mādhavaś candrasaṃnibhaḥ pratiṣṭhāṃ vidhivac cakre yathoddiṣṭāṃ svayaṃ tu saḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
that Lord Shveta Madhava, like the moon, was made; and he himself performed the consecration duly as prescribed.
अध्याय ५९
दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यो दीनानाथतपस्विनाम् अथानन्तरतो राजा माधवस्य च संनिधौ
dattvā dānaṃ dvijātibhyo dīnānāthatapasvinām athānantarato rājā mādhavasya ca saṃnidhau
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Having given gifts to the twice-born, the poor, the helpless and ascetics, the king then, in the presence of Madhava,
अध्याय ५९
महीं निपत्य सहसा ॐकारं द्वादशाक्षरम् जपन् स मौनम् आस्थाय मासम् एकं समाधिना
mahīṃ nipatya sahasā oṃkāraṃ dvādaśākṣaram japan sa maunam āsthāya māsam ekaṃ samādhinā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
suddenly fell to the ground, and reciting Om and the twelve-syllable mantra, keeping silence, for one month in samadhi,
अध्याय ५९
निराहारो महाभागः सम्यग् विष्णुपदे स्थितः जपान्ते स तु देवेशं संस्तोतुम् उपचक्रमे
nirāhāro mahābhāgaḥ samyag viṣṇupade sthitaḥ japānte sa tu deveśaṃ saṃstotum upacakrame
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
fasting, the illustrious one remained fixed in Vishnu's state. At the end of the recitation he began to praise the lord of gods:
अध्याय ५९
ॐ नमो वासुदेवाय नमः संकर्षणाय च प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नमो नारायणाय च
oṃ namo vāsudevāya namaḥ saṃkarṣaṇāya ca pradyumnāyāniruddhāya namo nārāyaṇāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Om, salutation to Vasudeva, salutation to Sankarshana, to Pradyumna and Aniruddha, and salutation to Narayana.
अध्याय ५९
नमो ऽस्तु बहुरूपाय विश्वरूपाय वेधसे निर्गुणायाप्रतर्क्याय शुचये शुक्लकर्मणे
namo 'stu bahurūpāya viśvarūpāya vedhase nirguṇāyāpratarkyāya śucaye śuklakarmaṇe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation to the many-formed, to the universal form, to the creator, the one without qualities, beyond reasoning, the pure, whose deeds are bright.
अध्याय ५९
ॐ नमः पद्मनाभाय पद्मगर्भोद्भवाय च नमो ऽस्तु पद्मवर्णाय पद्महस्ताय ते नमः
oṃ namaḥ padmanābhāya padmagarbhodbhavāya ca namo 'stu padmavarṇāya padmahastāya te namaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the lotus-naveled, the source of the one born from the lotus; salutation to the lotus-coloured one, salutation to you with a lotus in hand.
अध्याय ५९
ॐ नमः पुष्कराक्षाय सहस्राक्षाय मीढुषे नमः सहस्रपादाय सहस्रभुजमन्यवे
oṃ namaḥ puṣkarākṣāya sahasrākṣāya mīḍhuṣe namaḥ sahasrapādāya sahasrabhujamanyave
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the lotus-eyed, the thousand-eyed, the bountiful; salutation to the thousand-footed, whose arms and wrath are a thousand.
अध्याय ५९
ॐ नमो ऽस्तु वराहाय वरदाय सुमेधसे वरिष्ठाय वरेण्याय शरण्यायाच्युताय च
oṃ namo 'stu varāhāya varadāya sumedhase variṣṭhāya vareṇyāya śaraṇyāyācyutāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the Boar, the giver of boons, the wise, the most excellent, the adorable, the refuge, Achyuta.
अध्याय ५९
ॐ नमो बालरूपाय बालपद्मप्रभाय च बालार्कसोमनेत्राय मुञ्जकेशाय धीमते
oṃ namo bālarūpāya bālapadmaprabhāya ca bālārkasomanetrāya muñjakeśāya dhīmate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the one in child's form, radiant like a young lotus, whose eyes are the morning sun and moon, with hair like munja grass, the wise one.
अध्याय ५९
केशवाय नमो नित्यं नमो नारायणाय च माधवाय वरिष्ठाय गोविन्दाय नमो नमः
keśavāya namo nityaṃ namo nārāyaṇāya ca mādhavāya variṣṭhāya govindāya namo namaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation ever to Keshava, and salutation to Narayana; to Madhava, the most excellent; to Govinda, salutation again and again.
अध्याय ५९
ॐ नमो विष्णवे नित्यं देवाय वसुरेतसे मधुसूदनाय नमः शुद्धायांशुधराय च
oṃ namo viṣṇave nityaṃ devāya vasuretase madhusūdanāya namaḥ śuddhāyāṃśudharāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation ever to Vishnu, the god whose seed is wealth; salutation to Madhusudana, the pure one who bears the rays.
अध्याय ५९
नमो अनन्ताय सूक्ष्माय नमः श्रीवत्सधारिणे त्रिविक्रमाय च नमो दिव्यपीताम्बराय च
namo anantāya sūkṣmāya namaḥ śrīvatsadhāriṇe trivikramāya ca namo divyapītāmbarāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation to Ananta, the subtle; salutation to the bearer of the Shrivatsa; salutation to Trivikrama, and to the one wearing divine yellow garments.
अध्याय ५९
सृष्टिकर्त्रे नमस् तुभ्यं गोप्त्रे धात्रे नमो नमः नमो ऽस्तु गुणभूताय निर्गुणाय नमो नमः
sṛṣṭikartre namas tubhyaṃ goptre dhātre namo namaḥ namo 'stu guṇabhūtāya nirguṇāya namo namaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation to you, creator; salutation again and again to the protector and sustainer; salutation to the one who is the qualities, and again and again to the one beyond qualities.
अध्याय ५९
नमो वामनरूपाय नमो वामनकर्मणे नमो वामननेत्राय नमो वामनवाहिने
namo vāmanarūpāya namo vāmanakarmaṇe namo vāmananetrāya namo vāmanavāhine
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation to the one in dwarf form, to the one of the dwarf's deeds, to the one with the dwarf's eyes, to the one borne by the dwarf.
अध्याय ५९
नमो रम्याय पूज्याय नमो ऽस्त्व् अव्यक्तरूपिणे अप्रतर्क्याय शुद्धाय नमो भयहराय च
namo ramyāya pūjyāya namo 'stv avyaktarūpiṇe apratarkyāya śuddhāya namo bhayaharāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation to the delightful, the adorable; salutation to the one of unmanifest form, beyond reasoning, the pure, and the remover of fear.
अध्याय ५९
संसारार्णवपोताय प्रशान्ताय स्वरूपिणे शिवाय सौम्यरूपाय रुद्रायोत्तारणाय च
saṃsārārṇavapotāya praśāntāya svarūpiṇe śivāya saumyarūpāya rudrāyottāraṇāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
To the ship across the ocean of worldly existence, the tranquil one who is his own form, to Shiva of gentle form, to Rudra, and to the one who carries across;
अध्याय ५९
भवभङ्गकृते चैव भवभोगप्रदाय च भवसंघातरूपाय भवसृष्टिकृते नमः
bhavabhaṅgakṛte caiva bhavabhogapradāya ca bhavasaṃghātarūpāya bhavasṛṣṭikṛte namaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
to the one who breaks existence and grants the enjoyments of existence, to the one whose form is the aggregate of existence, the maker of the creation of existence, salutation.
अध्याय ५९
ॐ नमो दिव्यरूपाय सोमाग्निश्वसिताय च सोमसूर्यांशुकेशाय गोब्राह्मणहिताय च
oṃ namo divyarūpāya somāgniśvasitāya ca somasūryāṃśukeśāya gobrāhmaṇahitāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the one of divine form, whose breath is Soma and fire, whose hair is the rays of moon and sun, beneficial to cows and brahmins.
अध्याय ५९
ॐ नम ऋक्स्वरूपाय पदक्रमस्वरूपिणे ऋक्स्तुताय नमस् तुभ्यं नम ऋक्साधनाय च
oṃ nama ṛksvarūpāya padakramasvarūpiṇe ṛkstutāya namas tubhyaṃ nama ṛksādhanāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the one whose form is the Rik, whose form is the pada and krama recitations; salutation to you praised by the Rik, salutation to the means of the Rik.
अध्याय ५९
ॐ नमो यजुषां धात्रे यजूरूपधराय च यजुर्याज्याय जुष्टाय यजुषां पतये नमः
oṃ namo yajuṣāṃ dhātre yajūrūpadharāya ca yajuryājyāya juṣṭāya yajuṣāṃ pataye namaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the sustainer of the Yajus, bearing the form of the Yajus, to be worshipped by the Yajus, delighted in, the lord of the Yajus.
अध्याय ५९
ॐ नमः श्रीपते देव श्रीधराय वराय च श्रियः कान्ताय दान्ताय योगिचिन्त्याय योगिने
oṃ namaḥ śrīpate deva śrīdharāya varāya ca śriyaḥ kāntāya dāntāya yogicintyāya yogine
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation, O lord of Shri, O god, bearer of Shri, the excellent, beloved of Shri, the self-controlled, to be meditated on by yogins, the yogin.
अध्याय ५९
ॐ नमः सामरूपाय सामध्वनिवराय च ॐ नमः सामसौम्याय सामयोगविदे नमः
oṃ namaḥ sāmarūpāya sāmadhvanivarāya ca oṃ namaḥ sāmasaumyāya sāmayogavide namaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the one whose form is the Saman, excellent in the sound of the Saman; Om, salutation to the gentle one of the Saman, the knower of the yoga of the Saman.
अध्याय ५९
साम्ने च सामगीताय ॐ नमः सामधारिणे सामयज्ञविदे चैव नमः सामकराय च
sāmne ca sāmagītāya oṃ namaḥ sāmadhāriṇe sāmayajñavide caiva namaḥ sāmakarāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
To the Saman, the one sung in the Saman; Om, salutation to the bearer of the Saman, the knower of Saman sacrifices, salutation to the maker of the Saman.
अध्याय ५९
नमस् त्व् अथर्वशिरसे नमो ऽथर्वस्वरूपिणे नमो ऽस्त्व् अथर्वपादाय नमो ऽथर्वकराय च
namas tv atharvaśirase namo 'tharvasvarūpiṇe namo 'stv atharvapādāya namo 'tharvakarāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation to the one whose head is the Atharvan, whose form is the Atharvan; salutation to the one whose feet are the Atharvan, salutation to the maker of the Atharvan.
अध्याय ५९
ॐ नमो वज्रशीर्षाय मधुकैटभघातिने महोदधिजलस्थाय वेदाहरणकारिणे
oṃ namo vajraśīrṣāya madhukaiṭabhaghātine mahodadhijalasthāya vedāharaṇakāriṇe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the one with a diamond head, slayer of Madhu and Kaitabha, dwelling in the waters of the great ocean, the recoverer of the Vedas.
अध्याय ५९
नमो दीप्तस्वरूपाय हृषीकेशाय वै नमः नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय ते नमः
namo dīptasvarūpāya hṛṣīkeśāya vai namaḥ namo bhagavate tubhyaṃ vāsudevāya te namaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Salutation to the one of blazing form, salutation to Hrishikesha; salutation to you, the Lord, salutation to you, Vasudeva.
अध्याय ५९
नारायण नमस् तुभ्यं नमो लोकहिताय च ॐ नमो मोहनाशाय भवभङ्गकराय च
nārāyaṇa namas tubhyaṃ namo lokahitāya ca oṃ namo mohanāśāya bhavabhaṅgakarāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Narayana, salutation to you, salutation to the benefactor of the world; Om, salutation to the destroyer of delusion and the breaker of existence,
अध्याय ५९
गतिप्रदाय च नमो नमो बन्धहराय च त्रैलोक्यतेजसां कर्त्रे नमस् तेजःस्वरूपिणे
gatipradāya ca namo namo bandhaharāya ca trailokyatejasāṃ kartre namas tejaḥsvarūpiṇe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
salutation to the giver of the goal, salutation to the remover of bonds; salutation to the maker of the splendours of the three worlds, whose form is splendour,
अध्याय ५९
योगीश्वराय शुद्धाय रामायोत्तरणाय च सुखाय सुखनेत्राय नमः सुकृतधारिणे
yogīśvarāya śuddhāya rāmāyottaraṇāya ca sukhāya sukhanetrāya namaḥ sukṛtadhāriṇe
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
to the lord of yogins, the pure, to Rama, to the one who carries across, to happiness, to the one with happy eyes, salutation to the bearer of good deeds,
अध्याय ५९
वासुदेवाय वन्द्याय वामदेवाय वै नमः देहिनां देहकर्त्रे च भेदभङ्गकराय च
vāsudevāya vandyāya vāmadevāya vai namaḥ dehināṃ dehakartre ca bhedabhaṅgakarāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
to Vasudeva, the adorable, salutation to Vamadeva, to the maker of the bodies of the embodied and the breaker of divisions,
अध्याय ५९
देवैर् वन्दितदेहाय नमस् ते दिव्यमौलिने नमो वासनिवासाय वासव्यवहराय च
devair vanditadehāya namas te divyamauline namo vāsanivāsāya vāsavyavaharāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
whose body is adored by the gods, salutation to you with divine crown; salutation to the dwelling of dwellings, who conducts the affairs of dwelling.
अध्याय ५९
ॐ नमो वसुकर्त्रे च वसुवासप्रदाय च नमो यज्ञस्वरूपाय यज्ञेशाय च योगिने
oṃ namo vasukartre ca vasuvāsapradāya ca namo yajñasvarūpāya yajñeśāya ca yogine
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Om, salutation to the maker of wealth and giver of wealth and dwelling; salutation to the one whose form is sacrifice, the lord of sacrifice, the yogin,
अध्याय ५९
यतियोगकरेशाय नमो यज्ञाङ्गधारिणे संकर्षणाय च नमः प्रलम्बमथनाय च
yatiyogakareśāya namo yajñāṅgadhāriṇe saṃkarṣaṇāya ca namaḥ pralambamathanāya ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the lord who makes the yoga of ascetics, salutation to the bearer of the limbs of sacrifice; salutation to Sankarshana, and to the crusher of Pralamba,
अध्याय ५९
मेघघोषस्वनोत्तीर्णवेगलाङ्गलधारिणे नमो ऽस्तु ज्ञानिनां ज्ञान नारायणपरायण
meghaghoṣasvanottīrṇavegalāṅgaladhāriṇe namo 'stu jñānināṃ jñāna nārāyaṇaparāyaṇa
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
bearing the plough, whose speed surpasses the roar of clouds; salutation to the knowledge of the knowers, O you devoted to Narayana.
अध्याय ५९
न मे ऽस्ति त्वाम् ऋते बन्धुर् नरकोत्तारणे प्रभो अतस् त्वां सर्वभावेन प्रणतो नतवत्सल
na me 'sti tvām ṛte bandhur narakottāraṇe prabho atas tvāṃ sarvabhāvena praṇato natavatsala
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I have no kinsman but you to carry me across hell, O Lord; therefore I bow to you with all my being, O you who love the humble.
अध्याय ५९
मलं यत् कायजं वापि मानसं चैव केशव न तस्यान्यो ऽस्ति देवेश क्षालकस् त्वाम् ऋते ऽच्युत
malaṃ yat kāyajaṃ vāpi mānasaṃ caiva keśava na tasyānyo 'sti deveśa kṣālakas tvām ṛte 'cyuta
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Whatever impurity there is, of body or of mind, O Keshava, there is no other who can wash it away but you, O Achyuta, lord of the gods.
अध्याय ५९
संसर्गाणि समस्तानि विहाय त्वाम् उपस्थितः सङ्गो मे ऽस्तु त्वया सार्धम् आत्मलाभाय केशव
saṃsargāṇi samastāni vihāya tvām upasthitaḥ saṅgo me 'stu tvayā sārdham ātmalābhāya keśava
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Abandoning all associations I have come to you; may my association be with you for the attainment of the Self, O Keshava.
अध्याय ५९
कष्टम् आपत् सुदुष्पारं संसारं वेद्मि केशव तापत्रयपरिक्लिष्टस् तेन त्वां शरणं गतः
kaṣṭam āpat suduṣpāraṃ saṃsāraṃ vedmi keśava tāpatrayaparikliṣṭas tena tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
I know worldly existence, O Keshava, to be a painful calamity very hard to cross; afflicted by the threefold suffering, I have therefore come to you for refuge.
अध्याय ५९
एषणाभिर् जगत् सर्वं मोहितं मायया तव आकर्षितं च लोभाद्यैर् अतस् त्वाम् अहम् आश्रितः
eṣaṇābhir jagat sarvaṃ mohitaṃ māyayā tava ākarṣitaṃ ca lobhādyair atas tvām aham āśritaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The whole world is deluded by your maya through its desires and drawn away by greed and the rest; therefore I have taken refuge in you.
अध्याय ५९
नास्ति किंचित् सुखं विष्णो संसारस्थस्य देहिनः यथा यथा हि यज्ञेश त्वयि चेतः प्रवर्तते
nāsti kiṃcit sukhaṃ viṣṇo saṃsārasthasya dehinaḥ yathā yathā hi yajñeśa tvayi cetaḥ pravartate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There is no happiness at all, O Vishnu, for an embodied being in worldly existence; but as the mind turns toward you, O lord of sacrifice,
अध्याय ५९
तथा फलविहीनं तु सुखम् आत्यन्तिकं लभेत् नष्टो विवेकशून्यो ऽस्मि दृश्यते जगद् आतुरम्
tathā phalavihīnaṃ tu sukham ātyantikaṃ labhet naṣṭo vivekaśūnyo 'smi dṛśyate jagad āturam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
so one gains absolute happiness free from fruits. I am lost, devoid of discrimination; the world appears afflicted.
अध्याय ५९
गोविन्द त्राहि संसारान् माम् उद्धर्तुं त्वम् अर्हसि मग्नस्य मोहसलिले निरुत्तारे भवार्णवे उद्धर्ता पुण्डरीकाक्ष त्वाम् ऋते ऽन्यो न विद्यते
govinda trāhi saṃsārān mām uddhartuṃ tvam arhasi magnasya mohasalile niruttāre bhavārṇave uddhartā puṇḍarīkākṣa tvām ṛte 'nyo na vidyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O Govinda, save me from worldly existence; you must lift me out. For one sunk in the waters of delusion in the uncrossable ocean of existence, there is no rescuer but you, O lotus-eyed one."
अध्याय ५९
इत्थं स्तुतस् ततस् तेन राज्ञा श्वेतेन भो द्विजाः तस्मिन् क्षेत्रवरे दिव्ये विख्याते पुरुषोत्तमे
itthaṃ stutas tatas tena rājñā śvetena bho dvijāḥ tasmin kṣetravare divye vikhyāte puruṣottame
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Thus praised by King Shveta, O brahmins, in that divine, excellent region famed as Purushottama,
अध्याय ५९
भक्तिं तस्य तु संचिन्त्य देवदेवो जगद्गुरुः आजगाम नृपस्याग्रे सर्वैर् देवैर् वृतो हरिः
bhaktiṃ tasya tu saṃcintya devadevo jagadguruḥ ājagāma nṛpasyāgre sarvair devair vṛto hariḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
considering his devotion, the god of gods, teacher of the world, Hari, came before the king surrounded by all the gods,
अध्याय ५९
नीलजीमूतसंकाशः पद्मपत्त्रायतेक्षणः दधत् सुदर्शनं धीमान् कराग्रे दीप्तमण्डलम्
nīlajīmūtasaṃkāśaḥ padmapattrāyatekṣaṇaḥ dadhat sudarśanaṃ dhīmān karāgre dīptamaṇḍalam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
like a dark cloud, with eyes long as lotus petals, the wise one holding Sudarshana, a blazing disc, at the tip of his hand;
अध्याय ५९
क्षीरोदजलसंकाशो विमलश् चन्द्रसंनिभः रराज वामहस्ते ऽस्य पाञ्चजन्यो महाद्युतिः
kṣīrodajalasaṃkāśo vimalaś candrasaṃnibhaḥ rarāja vāmahaste 'sya pāñcajanyo mahādyutiḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
in his left hand shone the very radiant Panchajanya, like the waters of the milk ocean, spotless and like the moon.
अध्याय ५९
पक्षिराजध्वजः श्रीमान् गदाशार्ङ्गासिधृक् प्रभुः उवाच साधु भो राजन् यस्य ते मतिर् उत्तमा यद् इष्टं वर भद्रं ते प्रसन्नो ऽस्मि तवानघ
pakṣirājadhvajaḥ śrīmān gadāśārṅgāsidhṛk prabhuḥ uvāca sādhu bho rājan yasya te matir uttamā yad iṣṭaṃ vara bhadraṃ te prasanno 'smi tavānagha
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The glorious Lord, whose banner is the king of birds, bearing mace, Sharnga and sword, said: "Well done, O king, whose mind is excellent. Choose what you desire; blessings on you; I am pleased with you, O sinless one."
अध्याय ५९
श्रुत्वैवं देवदेवस्य वाक्यं तत् परमामृतम् प्रणम्य शिरसोवाच श्वेतस् तद्गतमानसः
śrutvaivaṃ devadevasya vākyaṃ tat paramāmṛtam praṇamya śirasovāca śvetas tadgatamānasaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Hearing that supreme nectar-like speech of the god of gods, Shveta, his mind absorbed in him, bowed his head and said:
अध्याय ५९
यद्य् अहं भगवन् भक्तः प्रयच्छ वरम् उत्तमम् आब्रह्मभवनाद् ऊर्ध्वं वैष्णवं पदम् अव्ययम्
yady ahaṃ bhagavan bhaktaḥ prayaccha varam uttamam ābrahmabhavanād ūrdhvaṃ vaiṣṇavaṃ padam avyayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"If I am your devotee, O Lord, grant me the highest boon: the imperishable state of Vishnu beyond the abode of Brahma,
अध्याय ५९
विमलं विरजं शुद्धं संसारासङ्गवर्जितम् तत् पदं गन्तुम् इच्छामि त्वत्प्रसादाज् जगत्पते
vimalaṃ virajaṃ śuddhaṃ saṃsārāsaṅgavarjitam tat padaṃ gantum icchāmi tvatprasādāj jagatpate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
spotless, free of passion, pure, devoid of attachment to worldly existence — I wish to go to that state by your grace, O lord of the world,
अध्याय ५९
यत् पदं विबुधाः सर्वे मुनयः सिद्धयोगिनः नाभिगच्छन्ति यद् रम्यं परं पदम् अनामयम्
yat padaṃ vibudhāḥ sarve munayaḥ siddhayoginaḥ nābhigacchanti yad ramyaṃ paraṃ padam anāmayam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
that delightful, supreme, faultless state which all the gods, sages and perfected yogins do not reach."
अध्याय ५९
यास्यसि परमं स्थानं राज्यामृतम् उपास्य च सर्वांल् लोकान् अतिक्रम्य मम लोकं गमिष्यसि
yāsyasi paramaṃ sthānaṃ rājyāmṛtam upāsya ca sarvāṃl lokān atikramya mama lokaṃ gamiṣyasi
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"You will go to the supreme abode after enjoying the nectar of kingship; passing beyond all worlds, you will go to my world.
अध्याय ५९
कीर्तिस् तवात्र राजेन्द्र त्रींल् लोकांश् च गमिष्यति सांनिध्यं मम चैवात्र सर्वदैव भविष्यति
kīrtis tavātra rājendra trīṃl lokāṃś ca gamiṣyati sāṃnidhyaṃ mama caivātra sarvadaiva bhaviṣyati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Your fame here, O king of kings, will go to the three worlds, and my presence will always be here.
अध्याय ५९
श्वेतगङ्गेति गास्यन्ति सर्वे ते देवदानवाः कुशाग्रेणापि राजेन्द्र श्वेतगाङ्गेयम् अम्बु च
śvetagaṅgeti gāsyanti sarve te devadānavāḥ kuśāgreṇāpi rājendra śvetagāṅgeyam ambu ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
All the gods and Danavas will sing of the 'Shveta Ganga'; and even touching the water of the Shveta Ganga with the tip of a kusha blade, O king of kings,
अध्याय ५९
स्पृष्ट्वा स्वर्गं गमिष्यन्ति मद्भक्ता ये समाहिताः यस् त्व् इमां प्रतिमां गच्छेन् माधवाख्यां शशिप्रभाम्
spṛṣṭvā svargaṃ gamiṣyanti madbhaktā ye samāhitāḥ yas tv imāṃ pratimāṃ gacchen mādhavākhyāṃ śaśiprabhām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
my devotees who are composed will go to heaven. Whoever goes to this image named Madhava, radiant as the moon,
अध्याय ५९
शङ्खगोक्षीरसंकाशाम् अशेषाघविनाशिनीम् तां प्रणम्य सकृद् भक्त्या पुण्डरीकनिभेक्षणाम्
śaṅkhagokṣīrasaṃkāśām aśeṣāghavināśinīm tāṃ praṇamya sakṛd bhaktyā puṇḍarīkanibhekṣaṇām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
like conch and cow's milk, destroyer of all sins, and bows once with devotion to her with eyes like white lotuses,
अध्याय ५९
विहाय सर्वलोकान् वै मम लोके महीयते मन्वन्तराणि तत्रैव देवकन्याभिर् आवृतः
vihāya sarvalokān vai mama loke mahīyate manvantarāṇi tatraiva devakanyābhir āvṛtaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
leaving all worlds, is honoured in my world; there, for Manu-periods, surrounded by divine maidens,
अध्याय ५९
गीयमानश् च मधुरं सिद्धगन्धर्वसेवितः भुनक्ति विपुलान् भोगान् यथेष्टं मामकैः सह
gīyamānaś ca madhuraṃ siddhagandharvasevitaḥ bhunakti vipulān bhogān yatheṣṭaṃ māmakaiḥ saha
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
sweetly sung to and attended by Siddhas and Gandharvas, he enjoys abundant pleasures as he wishes with my own people.
अध्याय ५९
च्युतस् तस्माद् इहागत्य मनुष्यो ब्राह्मणो भवेत् वेदवेदाङ्गविच् छ्रीमान् भोगवांश् चिरजीवितः
cyutas tasmād ihāgatya manuṣyo brāhmaṇo bhavet vedavedāṅgavic chrīmān bhogavāṃś cirajīvitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Falling from there and coming here, he becomes a human brahmin, knower of the Vedas and their limbs, glorious, rich in enjoyments and long-lived,
अध्याय ५९
गजाश्वरथयानाढ्यो धनधान्यावृतः शुचिः रूपवान् बहुभाग्यश् च पुत्रपौत्रसमन्वितः
gajāśvarathayānāḍhyo dhanadhānyāvṛtaḥ śuciḥ rūpavān bahubhāgyaś ca putrapautrasamanvitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
rich in elephants, horses, chariots and vehicles, surrounded by wealth and grain, pure, handsome, very fortunate and blessed with sons and grandsons.
अध्याय ५९
पुरुषोत्तमं पुनः प्राप्य वटमूले ऽथ सागरे त्यक्त्वा देहं हरिं स्मृत्वा ततः शान्तपदं व्रजेत्
puruṣottamaṃ punaḥ prāpya vaṭamūle 'tha sāgare tyaktvā dehaṃ hariṃ smṛtvā tataḥ śāntapadaṃ vrajet
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Reaching Purushottama again, at the root of the banyan or in the ocean, giving up his body while remembering Hari, he then goes to the state of peace."
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 59
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.