Brahma Purana· Brahma Purāṇa
77
अध्याय 77 / 246

Adhyaya 77

14 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ14 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ७७

श्लोक 1

त्र्यम्बकश् च इति प्राह गौतमं मुनिभिर् वृतम्

tryambakaś ca iti prāha gautamaṃ munibhir vṛtam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Vasudeva then said to him with great respect:_

अध्याय ७७

श्लोक 2

द्विहस्तमात्रे तीर्थानि संभविष्यन्ति गौतम सर्वत्राहं संनिहितः सर्वकामप्रदस् तथा

dvihastamātre tīrthāni saṃbhaviṣyanti gautama sarvatrāhaṃ saṃnihitaḥ sarvakāmapradas tathā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The yearly revenue to the king has been paid: The purpose for which you all came here has been served. Hence, my noble friends should not stay here.

अध्याय ७७

श्लोक 4

नर्मदा तु सरिच्छ्रेष्ठा पर्वते ऽमरकण्टके यमुना संगता तत्र प्रभासे तु सरस्वती

narmadā tu saricchreṣṭhā parvate 'marakaṇṭake yamunā saṃgatā tatra prabhāse tu sarasvatī

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

That son of mine born of Rohinl should be looked after by you in the same manner as your own son.

अध्याय ७७

श्लोक 5

कृष्णा भीमरथी चैव तुङ्गभद्रा तु नारद तिसृणां संगमो यत्र तत् तीर्थं मुक्तिदं नृणाम्

kṛṣṇā bhīmarathī caiva tuṅgabhadrā tu nārada tisṛṇāṃ saṃgamo yatra tat tīrthaṃ muktidaṃ nṛṇām

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Thus urged, the powerful cowherds led by Nanda paid the revenue and went back after loading their carts with vessels and articles of trade.

अध्याय ७७

श्लोक 6

पयोउष्णी संगता यत्र तत्रत्या तच् च मुक्तिदम् इयं तु गौतमी वत्स यत्र क्वापि ममाज्ञया

payouṣṇī saṃgatā yatra tatratyā tac ca muktidam iyaṃ tu gautamī vatsa yatra kvāpi mamājñayā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Whde they were staying in the cowherds' colony a certain (ogress) named Putana who had been going about i mg chddrcntookup Rrsna whowas asleep at night and fed at her breasts.

अध्याय ७७

श्लोक 7

सर्वेषां सर्वदा नॄणां स्नानान् मुक्तिं प्रदास्यति किंचित्काले पुण्यतमं किंचित्तीर्थं सुरागमे

sarveṣāṃ sarvadā nṝṇāṃ snānān muktiṃ pradāsyati kiṃcitkāle puṇyatamaṃ kiṃcittīrthaṃ surāgame

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

All the childern whom Putana the night used to die instantaneously.

अध्याय ७७

श्लोक 8

सर्वेषां सर्वदा तीर्थं गौतमी नात्र संशयः तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटी च योजनानां शतद्वये

sarveṣāṃ sarvadā tīrthaṃ gautamī nātra saṃśayaḥ tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca yojanānāṃ śatadvaye

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Krsna seized her breasts and pressed them forcibly with both of his hands. He sucked the breast furiously and drank up even her vital breath.

अध्याय ७७

श्लोक 9

तीर्थानि मुनिशार्दूल संभविष्यन्ति गौतम इयं माहेश्वरी गङ्गा गौतमी वैष्णवीति च

tīrthāni muniśārdūla saṃbhaviṣyanti gautama iyaṃ māheśvarī gaṅgā gautamī vaiṣṇavīti ca

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The terrible Putana groaned loudly as she died with the nervous cards snapping one by one. She fell on the ground.

अध्याय ७७

श्लोक 10

ब्राह्मी गोदावरी नन्दा सुनन्दा कामदायिनी ब्रह्मतेजःसमानीता सर्वपापप्रणाशनी

brāhmī godāvarī nandā sunandā kāmadāyinī brahmatejaḥsamānītā sarvapāpapraṇāśanī

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Frightened on hearing her loud cry the residents of the cowherds' colony woke up and saw Putana lying dead and Krsna was in her lap.

अध्याय ७७

श्लोक 11

स्मरणाद् एव पापौघहन्त्री मम सदा प्रिया पञ्चानाम् अपि भूतानाम् आपः श्रेष्ठत्वम् आगताः

smaraṇād eva pāpaughahantrī mama sadā priyā pañcānām api bhūtānām āpaḥ śreṣṭhatvam āgatāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Nanda the cowherd took some cow-dung and smeared Krsna's forehead with it, according him protection thereby. Even as he did so he uttered these Mantras:—

अध्याय ७७

श्लोक 12

तत्रापि तीर्थभूतास् तु तस्माद् आपः पराः स्मृताः तासां भागीरथी श्रेष्ठा ताभ्यो ऽपि गौतमी तथा

tatrāpi tīrthabhūtās tu tasmād āpaḥ parāḥ smṛtāḥ tāsāṃ bhāgīrathī śreṣṭhā tābhyo 'pi gautamī tathā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The boy for whom the benedictory rites were performed

अध्याय ७७

श्लोक 13

आनीता सजटा गङ्गा अस्या नान्यच् छुभावहम् स्वर्गे भुवि तले वापि तीर्थं सर्वार्थदं मुने

ānītā sajaṭā gaṅgā asyā nānyac chubhāvaham svarge bhuvi tale vāpi tīrthaṃ sarvārthadaṃ mune

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

On seeing the huge body of the dead ogress Putana, the cowherds were frightened and surprised.

अध्याय ७७

श्लोक 14

इत्य् एतत् कथितं पुत्र गौतमाय महात्मने साक्षाद् धरेण तुष्टेन मया तव निवेदितम्

ity etat kathitaṃ putra gautamāya mahātmane sākṣād dhareṇa tuṣṭena mayā tava niveditam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

On seeing the huge body of the dead ogress Putana, the cowherds were frightened and surprised.

अध्याय ७७

श्लोक 15

एवं सा गौतमी गङ्गा सर्वेभ्यो ऽप्य् अधिका मता तत्स्वरूपं च कथितं कुतो ऽन्या श्रवणस्पृहा

evaṃ sā gautamī gaṅgā sarvebhyo 'py adhikā matā tatsvarūpaṃ ca kathitaṃ kuto 'nyā śravaṇaspṛhā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

On seeing the huge body of the dead ogress Putana, the cowherds were frightened and surprised.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahma Purana — Chapter 77
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.