Brahma Purana· Brahma Purāṇa
86
अध्याय 86 / 246

Adhyaya 86

50 श्लोकWhatsApp

पूर्ण अध्याय पाठ50 श्लोक

श्लोक पर जाएं:

अध्याय ८६

श्लोक 1

अस्ति ब्रह्मन् महातीर्थं चक्रतीर्थम् इति श्रुतम् तत्र स्नानान् नरो भक्त्या हरेर् लोकम् अवाप्नुयात्

asti brahman mahātīrthaṃ cakratīrtham iti śrutam tatra snānān naro bhaktyā harer lokam avāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Thinking thus on his way and approaching Krsna, that scion of the family of Yadavas bowed his head to the feet of Hari saying - T am Akrura'.

अध्याय ८६

श्लोक 2

एकादश्यां तु शुक्लायाम् उपोष्य पृथिवीपते गणिकासंगमे स्नात्वा प्राप्नुयाद् अक्षयं पदम्

ekādaśyāṃ tu śuklāyām upoṣya pṛthivīpate gaṇikāsaṃgame snātvā prāpnuyād akṣayaṃ padam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The lord too stroked him with his hand marked by the lines of flag, thunderbolt and lotus. He dragged him with love towards himself and closely embraced him.

अध्याय ८६

श्लोक 3

पुरा तत्र यथा वृत्तं तन् मे निगदतः शृणु आसीद् विश्वधरो नाम वैश्यो बहुधनान्वितः

purā tatra yathā vṛttaṃ tan me nigadataḥ śṛṇu āsīd viśvadharo nāma vaiśyo bahudhanānvitaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Balarama and Kr?na were duly greeted and honoured by* him. The two who were delighted took him with them and entered their chamber.

अध्याय ८६

श्लोक 4

उत्तरे वयसि श्रेष्ठस् तस्य पुत्रो ऽभवद् ऋषे गुणवान् रूपसंपन्नो विलासी शुभदर्शनः

uttare vayasi śreṣṭhas tasya putro 'bhavad ṛṣe guṇavān rūpasaṃpanno vilāsī śubhadarśanaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

On hearing everything in detail the lord, the slayer of Kesin said—"O lord of charitable gifts, all this has been understood by me.

अध्याय ८६

श्लोक 5

प्राणेभ्यो ऽपि प्रियः पुत्रः काले पञ्चत्वम् आगतः तथा दृष्ट्वा तु तं पुत्रं दंपती दुःखपीडितौ

prāṇebhyo 'pi priyaḥ putraḥ kāle pañcatvam āgataḥ tathā dṛṣṭvā tu taṃ putraṃ daṃpatī duḥkhapīḍitau

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O highly blessed one, I shall undertake what is the most proper expedient in this matter. It should not be considered otherwise. Know that Kamsa is already killed by me.

अध्याय ८६

श्लोक 6

कुर्वाते स्म तदा तेन सहैव मरणे मतिम् हा पुत्र हन्त कालेन पापेन सुदुरात्मना

kurvāte sma tadā tena sahaiva maraṇe matim hā putra hanta kālena pāpena sudurātmanā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Rama and I shall go to Mathura along with you, tomorrow. The elderly cowherds will accompany us taking many presents with them.

अध्याय ८६

श्लोक 7

यौवने वर्तमानो ऽपि नीतो ऽसि गुणसागर आवयोश् च तथैव त्वं प्राणेभ्यो ऽपि सुदुर्लभः

yauvane vartamāno 'pi nīto 'si guṇasāgara āvayoś ca tathaiva tvaṃ prāṇebhyo 'pi sudurlabhaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O heroic one, let this night be passed off. It does not behove you to worry over anything. Within three nights I shall kill Kamsa alongwith his followers."

अध्याय ८६

श्लोक 8

इत्थं तु रुदितं श्रुत्वा दंपत्योः करुणं यमः त्यक्त्वा निजपुरं तूर्णं कृपयाविष्टमानसः

itthaṃ tu ruditaṃ śrutvā daṃpatyoḥ karuṇaṃ yamaḥ tyaktvā nijapuraṃ tūrṇaṃ kṛpayāviṣṭamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After directing cowherds in regard to Akrura, Kesava and Balabhadra went to the abode ofNandagopa and slept

अध्याय ८६

श्लोक 9

गोदावर्याः शुभे तीरे स्थितो ध्यायञ् जनार्दनम् अपि स्वल्पेन कालेन प्रजा वृद्धाः समन्ततः

godāvaryāḥ śubhe tīre sthito dhyāyañ janārdanam api svalpena kālena prajā vṛddhāḥ samantataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

When the day dawned with pure atmosphere, the extremely powerful Balarama and Krsna began their prepar¬ ations to go to Mathura in the company of Akrura.

अध्याय ८६

श्लोक 10

इयत इति मे पृथ्वी कथ्यतां केन पूरिता न कश्चिन् म्रियते जन्तुर् भाराक्रान्ता वसुंधरा

iyata iti me pṛthvī kathyatāṃ kena pūritā na kaścin mriyate jantur bhārākrāntā vasuṃdharā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

On seeing this, the cowherd folk were full of tears. The bangles in their hands got loose. They heaved sighs in their misery and spoke to one another thus:

अध्याय ८६

श्लोक 11

ततो देवी गता तूर्णं वसुधा मुनिसत्तम यत्रास्ति सुरसंयुक्तः शक्रः परपुरंजयः दृष्ट्वा वसुंधराम् इन्द्रः प्रणिपत्येदम् अब्रवीत्

tato devī gatā tūrṇaṃ vasudhā munisattama yatrāsti surasaṃyuktaḥ śakraḥ parapuraṃjayaḥ dṛṣṭvā vasuṃdharām indraḥ praṇipatyedam abravīt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

"After reaching Mathura how will Krsna return to the cowherds' colony? He will imbibe honey of the sweet tale of the city-lasses by his cars.

अध्याय ८६

श्लोक 12

किम् आगमनकार्यं त इति मे पृथ्वि कथ्यताम्

kim āgamanakāryaṃ ta iti me pṛthvi kathyatām

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After getting involved in the net of elegant speech of the city lasses how will his mind revert to the cowherd boys and cowherd lasses of vulgar nature?

अध्याय ८६

श्लोक 13

भारेण गुरुणा शक्र पीडिताहं विना वधम् कारणं प्रष्टुम् आयाता किम् इदं कथ्यतां मम

bhāreṇa guruṇā śakra pīḍitāhaṃ vinā vadham kāraṇaṃ praṣṭum āyātā kim idaṃ kathyatāṃ mama

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The ruthless wicked Fate has struck at the cowherd damsels since it removes Krsna who is the essence of our colony.

अध्याय ८६

श्लोक 14

इति श्रुत्वा महीवाक्यम् इन्द्रो वचनम् अब्रवीत्

iti śrutvā mahīvākyam indro vacanam abravīt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

The following attributes of the city lasses are extraor¬ dinary—their words are uttered with smiles couched in emotional fervour; their movement is graceful and elegant; their side- glances are very attractive.

अध्याय ८६

श्लोक 15

कारणं यदि नाम स्यात् तदानीं ज्ञायते मया सुराणां हि पतिर् यस्माद् अहं सर्वासु मेदिनि

kāraṇaṃ yadi nāma syāt tadānīṃ jñāyate mayā surāṇāṃ hi patir yasmād ahaṃ sarvāsu medini

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

This Kesava goes to Mathura driving in a chariot. He has been duped by Akrura who is really Krura (cruel) and who is one who has dashed our hopes.

अध्याय ८६

श्लोक 16

अथ पृथ्वी तदा वाक्यं श्रुत्वा चाह शचीपतिम् यम आदिश्यतां तर्हि यथा संहरते प्रजाः

atha pṛthvī tadā vākyaṃ śrutvā cāha śacīpatim yama ādiśyatāṃ tarhi yathā saṃharate prajāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Does not this wicked Akrura know us earnestly in love with him? Wherefore does he take our lord elsewhere, lord who provides us with imperishable delight?

अध्याय ८६

श्लोक 17

इति श्रुत्वा वचो मह्या आदिष्टाः सिद्धकिंनराः यमस्यानयने शीघ्रं महेन्द्रेण महामुने

iti śrutvā vaco mahyā ādiṣṭāḥ siddhakiṃnarāḥ yamasyānayane śīghraṃ mahendreṇa mahāmune

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

All these cowherds, led by Nandagopa, are ready to accompany him. No one attempts to make Govinda return.

अध्याय ८६

श्लोक 18

ततस् ते सत्वरं याताः सर्वे वैवस्वतं पुरम् नैवापश्यन् यमं तत्र ते सिद्धाः सह किंनरैः तथागत्य पुनर् वेगाद् वार्त्ता शक्रे निवेदिता

tatas te satvaraṃ yātāḥ sarve vaivasvataṃ puram naivāpaśyan yamaṃ tatra te siddhāḥ saha kiṃnaraiḥ tathāgatya punar vegād vārttā śakre niveditā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

In regard to the womenfolk residing in Mathura the night has turned into a bright morning. The lotus-like face of Acyuta can now be enjoyed by their eyes which resemble the bees.

अध्याय ८६

श्लोक 19

यमो यमपुरे नाथ अस्माभिर् नावलोकितः महतापि सुयत्नेन वीक्ष्यमाणः समन्ततः

yamo yamapure nātha asmābhir nāvalokitaḥ mahatāpi suyatnena vīkṣyamāṇaḥ samantataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

It will be a festive occasion to the eyes of the residents of Mathura, after seeing the face of Krsna.

अध्याय ८६

श्लोक 20

इति श्रुत्वा वचस् तेषां पृष्टः शक्रेण वै तदा सविता स पिता तस्य यमः कुत्रास्त इत्य् अथ

iti śrutvā vacas teṣāṃ pṛṣṭaḥ śakreṇa vai tadā savitā sa pitā tasya yamaḥ kutrāsta ity atha

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

May this column of dust raised up by the wheels of

अध्याय ८६

श्लोक 21

शक्र गोदावरीतीरे कृतान्तो वर्तते ऽधुना चरंस् तत्र तपस् तीव्रं न जाने किं नु कारणम्

śakra godāvarītīre kṛtānto vartate 'dhunā caraṃs tatra tapas tīvraṃ na jāne kiṃ nu kāraṇam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

So lamented the cowherd lasses. Even as they were watching him with great sincerity and affection, Kesava left that land of cowherds' colony (far behind) in the company of Rama.

अध्याय ८६

श्लोक 22

इति श्रुत्वा वचो भानोः शक्रः शङ्काम् उपाविशत्

iti śrutvā vaco bhānoḥ śakraḥ śaṅkām upāviśat

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then Akrura said to Krsna:—"Both of you be waiting here, until I complete rites in the waters of Yamuna."

अध्याय ८६

श्लोक 23

अहो कष्टं महाकष्टं नष्टा मे सुरनाथता गोदावर्यां तपः कुर्याद् यमो वै दुष्टचेष्टितः जिघृक्षुर् मत्पदं नूनं देवा इति मतिर् मम

aho kaṣṭaṃ mahākaṣṭaṃ naṣṭā me suranāthatā godāvaryāṃ tapaḥ kuryād yamo vai duṣṭaceṣṭitaḥ jighṛkṣur matpadaṃ nūnaṃ devā iti matir mama

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Thereupon, he understood the real nature of the lord as existence. The lord of charitable gifts then eulogised lord Acyuta full of all perfect knowledge.

अध्याय ८६

श्लोक 24

इत्य् उक्त्वा सहसेन्द्रेण आहूतश् चाप्सरोगणः

ity uktvā sahasendreṇa āhūtaś cāpsarogaṇaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Obeisance, obeisance to the great Atman of the form of Cit (Consciousness) alone; to the all-pervading lord of unima¬ ginable greatness, to one of single form, to one of many forms.

अध्याय ८६

श्लोक 25

का भवतीषु कालस्य स्थितस्य तपसि द्विषः तपःप्रणाशने शक्ता इति मे शीघ्रम् उच्यताम्

kā bhavatīṣu kālasya sthitasya tapasi dviṣaḥ tapaḥpraṇāśane śaktā iti me śīghram ucyatām

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O unimaginable one, obeisance to you, of the form of sound; obeisance to you who have become identical with the sacrificial offering of ghee, obeisance to the lord of the form of perfect knowledge, O lord, greater than Prakrti.

अध्याय ८६

श्लोक 26

इति शक्रवचः श्रुत्वा नोचे कापि महामुने अथ शक्रः प्रकोपेण प्रत्युवाचाप्सरोगणम्

iti śakravacaḥ śrutvā noce kāpi mahāmune atha śakraḥ prakopeṇa pratyuvācāpsarogaṇam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Sanandana: belonged to the Sanakadi group and was the mental son of Brahma, having taken incarnation long before Brahma started his work of creation.

अध्याय ८६

श्लोक 27

उत्तरं नाब्रवीत् किंचिद् यामस् तर्हि वयं स्वयम् सज्जा भवन्तु विबुधाः सैन्यैर् आयान्तु मा चिरम् घातयामो वयं शत्रुं तपसा स्वर्गकामुकम्

uttaraṃ nābravīt kiṃcid yāmas tarhi vayaṃ svayam sajjā bhavantu vibudhāḥ sainyair āyāntu mā ciram ghātayāmo vayaṃ śatruṃ tapasā svargakāmukam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Be pleased, O lord identical with all virtuous rites, O Mahesvara, O imperishable being amongst the perishable ones. You are praised with the conception of Brahma, Vi?nu and Siva.

अध्याय ८६

श्लोक 28

इत्य् उक्ते सति देवानां सेना प्रादुर्बभूव ह इतीन्द्रहृदयं ज्ञात्वा हरिणा लोकधारिणा

ity ukte sati devānāṃ senā prādurbabhūva ha itīndrahṛdayaṃ jñātvā hariṇā lokadhāriṇā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O deity whose form, nature, purpose and aim can¬ not be adequately expressed; O deity whose name cannot be specifically mentioned, I bow to you, the greatest lord.

अध्याय ८६

श्लोक 29

प्रेषितं चक्रिणा चक्रं रक्षणाय यमस्य हि चक्रं यत्राभवत् तत्र चक्रतीर्थम् अनुत्तमम्

preṣitaṃ cakriṇā cakraṃ rakṣaṇāya yamasya hi cakraṃ yatrābhavat tatra cakratīrtham anuttamam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O lord, you are the unborn one. You are the greatest eternal Brahman without aberrations wherein there are no im¬ posed ideas of name, caste and the like.

अध्याय ८६

श्लोक 30

अथेन्द्रं मेनका प्राह शङ्कितेति वचस् तदा

athendraṃ menakā prāha śaṅkiteti vacas tadā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Since, without some sort of conception, no matter can be comprehended, you are being worshipped under the names: Krsna, Acyuta, Ananta and Visnu.

अध्याय ८६

श्लोक 31

कालावलोकने नालं काचिद् अस्ति सुरेश्वर मरणं च वरं देव भवतो न यमात् पुनः

kālāvalokane nālaṃ kācid asti sureśvara maraṇaṃ ca varaṃ deva bhavato na yamāt punaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O unborn lord, O soul of all, by means of these diffe¬ rent conceptions, you arc identical with Devas and the Uni¬ verse. O soul of the universe, you are devoid of differences and aberrations. In every object of the world there is nothing which is different from you.

अध्याय ८६

श्लोक 32

रूपयौवनमत्तेयं गणिकायाचनं प्रभो प्रेषणं तत् प्रयच्छैषा स्वामित्वं मन्यते त्वया

rūpayauvanamatteyaṃ gaṇikāyācanaṃ prabho preṣaṇaṃ tat prayacchaiṣā svāmitvaṃ manyate tvayā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After eulogising Krsna thus under the water that scion of the family ofYadavas worshipped the lord of all by means of incense and flowers mentally conceived.

अध्याय ८६

श्लोक 33

इति श्रुत्वा वचस् तस्याः शक्रः सुरवरेश्वरः आदिदेशाबलां क्षामां सत्कृत्य गणिकां तथा

iti śrutvā vacas tasyāḥ śakraḥ suravareśvaraḥ ādideśābalāṃ kṣāmāṃ satkṛtya gaṇikāṃ tathā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After eschewing other objects, fixing the mind therein

अध्याय ८६

श्लोक 34

गणिके गच्छ मे कार्यं कुरु सुन्दरि मा चिरम् कृतकृत्यागता भूयो वल्लभा मे यथा शची

gaṇike gaccha me kāryaṃ kuru sundari mā ciram kṛtakṛtyāgatā bhūyo vallabhā me yathā śacī

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Considering himself contented and blessed, O excellent brahmins, he came out of the waters of Yurauna and approached the chariot once again.

अध्याय ८६

श्लोक 35

इत्य् आकर्ण्य वचः शक्राद् उत्पत्य गणिका दिशः क्षणेन यमसांनिध्यम् आयाता चारुरूपिणी

ity ākarṇya vacaḥ śakrād utpatya gaṇikā diśaḥ kṣaṇena yamasāṃnidhyam āyātā cārurūpiṇī

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

There he saw Rama and Krsna seated as before. Krsna spoke thus to Akrura who was evidently surprised as was indicated by his eyes.

अध्याय ८६

श्लोक 36

यमान्तिकम् अनुप्राप्ता द्योतयन्ती दिशो दश सलीलं ललितं बाला जगौ हिन्दोलकङ्कलम्

yamāntikam anuprāptā dyotayantī diśo daśa salīlaṃ lalitaṃ bālā jagau hindolakaṅkalam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

O Acyuta, here itself standing in front of me in its embodied form I see the same miracle as was seen by me in¬ side the water.

अध्याय ८६

श्लोक 37

ततश् चचाल कालस्य मनो लोलं चलाचलम् अथोन्मील्य यमो नेत्रे कामपावकपूरिते

tataś cacāla kālasya mano lolaṃ calācalam athonmīlya yamo netre kāmapāvakapūrite

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After saying this, the scion of the family of Yadu drove those horses as swift as the wind. In the evening Akrura reached the city of Mathura. Observing the city of Mathura and looking at Krsna and Balarama he spoke this.

अध्याय ८६

श्लोक 38

तस्यां व्यापारयाम् आस श्रेयःशत्रौ महामुने ततो विलीय सा सद्यः सरित्त्वम् अगमत् तदा

tasyāṃ vyāpārayām āsa śreyaḥśatrau mahāmune tato vilīya sā sadyaḥ sarittvam agamat tadā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

You two of great vigour and prowess will go on foot.

अध्याय ८६

श्लोक 39

गौतम्यां तु समागम्य गणिकागणकिंकरैः गीयमाना गता स्वर्गे तस्य तीर्थप्रभावतः

gautamyāṃ tu samāgamya gaṇikāgaṇakiṃkaraiḥ gīyamānā gatā svarge tasya tīrthaprabhāvataḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After saying this Akrura entered Mathura. Balarama

अध्याय ८६

श्लोक 40

गच्छन्तीं गणिकां दृष्ट्वा विमानस्थां दिवं प्रति विस्मयं परमं प्राप्तः कालस् तरललोचनः अथादित्येन चागत्य एवम् उक्तो यमस् तदा

gacchantīṃ gaṇikāṃ dṛṣṭvā vimānasthāṃ divaṃ prati vismayaṃ paramaṃ prāptaḥ kālas taralalocanaḥ athādityena cāgatya evam ukto yamas tadā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

They were glanced at with delighted eyes by the citizens men and women. The two heroic boys went ahead sportingly like two elephant cubs.

अध्याय ८६

श्लोक 41

कुरु पुत्र निजं कर्म प्रजानां त्वं परिक्षयम् पश्य वातं सदा वान्तं सृजन्तं वेधसं प्रजाः पर्यटन्तं त्रिलोकीं मां वहन्तीं वसुधां प्रजाः

kuru putra nijaṃ karma prajānāṃ tvaṃ parikṣayam paśya vātaṃ sadā vāntaṃ sṛjantaṃ vedhasaṃ prajāḥ paryaṭantaṃ trilokīṃ māṃ vahantīṃ vasudhāṃ prajāḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

As they wandered here and there they saw a washer¬ man and dyer. They requested him for beautiful clothes of good colour.

अध्याय ८६

श्लोक 42

इति श्रुत्वा यमो वाक्यं पितुर् वचनम् अब्रवीत्

iti śrutvā yamo vākyaṃ pitur vacanam abravīt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

With a blow of his palm in anger, Krsna struck down the head of that wicked washerman and let it fail on the ground.

अध्याय ८६

श्लोक 43

एतन् न गर्हितं कर्म कुर्याम् अहम् इदं ध्रुवम् कर्मण्य् अस्मिन् महाक्रूरे समादेष्टुं न वार्हसि

etan na garhitaṃ karma kuryām aham idaṃ dhruvam karmaṇy asmin mahākrūre samādeṣṭuṃ na vārhasi

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After killing him and taking clothes from his house Krsna and Balarama, clad themselves in yellow and blue robes, joyously and went to the gardener's abode.

अध्याय ८६

श्लोक 44

इति श्रुत्वा च तद् वाक्यं भानुर् वचनम् अब्रवीत् किं नाम गर्हितं कर्म तव कर्तुम् अलं यम

iti śrutvā ca tad vākyaṃ bhānur vacanam abravīt kiṃ nāma garhitaṃ karma tava kartum alaṃ yama

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Seeing them with a wide gaping eyes, the gardener was struck with wonder and he thought mentally —"In which family are these two bom?"

अध्याय ८६

श्लोक 45

किं न दृष्टा त्वया यान्ती गणिका गणकिंकरैः गीयमाना दिवं सद्यो गौतमीतोयम् आप्लुता

kiṃ na dṛṣṭā tvayā yāntī gaṇikā gaṇakiṃkaraiḥ gīyamānā divaṃ sadyo gautamītoyam āplutā

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

On seeing those two charming boys clad in yellow and blue robes he resolved that they were two Devas who had come to the Earth.

अध्याय ८६

श्लोक 46

त्वया चात्र तपस् तीव्रं कृतं पुत्र सुदुष्करम् नैवान्तं तस्य पश्यामि तस्माद् गच्छ निजं पुरम्

tvayā cātra tapas tīvraṃ kṛtaṃ putra suduṣkaram naivāntaṃ tasya paśyāmi tasmād gaccha nijaṃ puram

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

That gardener who maintained himself by selling gar¬ lands spoke to them "O my lords, you two have come to my house with delighted gentle faces. I am blessed. I shall worship

अध्याय ८६

श्लोक 47

इत्य् उक्त्वा भगवान् भानुस् तत्र स्नात्वा गतो दिवम् यमो ऽपि संगमे स्नात्वा ततो निजपुरं ययौ

ity uktvā bhagavān bhānus tatra snātvā gato divam yamo 'pi saṃgame snātvā tato nijapuraṃ yayau

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

Then with his face beaming with delight he gave them

अध्याय ८६

श्लोक 48

भूतहापि ततः शङ्कां तत्याज च महामुने तथा दृष्ट्वा यमं यान्तं चक्रे चक्रं प्रयाणकम्

bhūtahāpi tataḥ śaṅkāṃ tatyāja ca mahāmune tathā dṛṣṭvā yamaṃ yāntaṃ cakre cakraṃ prayāṇakam

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After saying this, O excellent sages, Krsna came out of that house in the company of Balarama. He was duly wor¬ shipped by the gardener.

अध्याय ८६

श्लोक 49

भगवान् यत्र गोविन्दो वनमालाविभूषितः इति यः शृणुयान् मर्त्यः पठेद् वापि समाहितः

bhagavān yatra govindo vanamālāvibhūṣitaḥ iti yaḥ śṛṇuyān martyaḥ paṭhed vāpi samāhitaḥ

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After saying this, O excellent sages, Krsna came out of that house in the company of Balarama. He was duly wor¬ shipped by the gardener.

अध्याय ८६

श्लोक 50

आपदस् तस्य नश्यन्ति दीर्घम् आयुर् अवाप्नुयात्

āpadas tasya naśyanti dīrgham āyur avāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये

English

After saying this, O excellent sages, Krsna came out of that house in the company of Balarama. He was duly wor¬ shipped by the gardener.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

६ स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पहचानकर्ता:Brahma Purana — Chapter 86
संस्कृत संस्करण:Imported text; printed edition not recorded

Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.

पुरालेखागार / स्रोत:Open Sanskrit text archives (see the source link)
गणना पद्धति:

Numbering follows the imported source and may differ from other editions.