अध्याय ९४
श्वेततीर्थम् इति ख्यातं त्रैलोक्ये विश्रुतं शुभम् तस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते
śvetatīrtham iti khyātaṃ trailokye viśrutaṃ śubham tasya śravaṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Krsna chose the granddaughter of Rukmin as wife unto his grandson. Although Rukmin vied and contended with Krsna he gave her to his daughter's son (i. e. Aniruddha)
अध्याय ९४
श्वेतो नाम पुरा विप्रो गौतमस्य प्रियः सखा आतिथ्यपूजानिरतो गौतमीतीरम् आश्रितः
śveto nāma purā vipro gautamasya priyaḥ sakhā ātithyapūjānirato gautamītīram āśritaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O brahmins, to attend her marriage Rama and other descendants of Yadu went to Rukmin's city named Bhojakata, along, with Lord Krsna.
अध्याय ९४
मनसा कर्मणा वाचा शिवभक्तिपरायणः ध्यायन्तं तं द्विजश्रेष्ठं पूजयन्तं सदा शिवम्
manasā karmaṇā vācā śivabhaktiparāyaṇaḥ dhyāyantaṃ taṃ dvijaśreṣṭhaṃ pūjayantaṃ sadā śivam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
After the marriage of noble son of Pradyumna was concluded, Kalinga king and others spoke these words to Rukmin.
अध्याय ९४
पूर्णायुषं द्विजवरं शिवभक्तिपरायणम् नेतुं दूताः समाजग्मुर् दक्षिणाशापतेस् तदा
pūrṇāyuṣaṃ dvijavaraṃ śivabhaktiparāyaṇam netuṃ dūtāḥ samājagmur dakṣiṇāśāpates tadā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
So be it ' said Rukmin who possessed great strength, to those kings. He played the game of dice with Rama, in the
अध्याय ९४
नाशक्नुवन् गृहं तस्य प्रवेष्टुम् अपि नारद तदा काले व्यतिक्रान्ते चित्रको मृत्युम् अब्रवीत्
nāśaknuvan gṛhaṃ tasya praveṣṭum api nārada tadā kāle vyatikrānte citrako mṛtyum abravīt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then Rukmin the most excellent
अध्याय ९४
किं नायाति क्षीणजीवो मृत्यो श्वेतः कथं त्व् इति नाद्याप्य् आयान्ति दूतास् ते मृत्योर् नैवोचितं तु ते
kiṃ nāyāti kṣīṇajīvo mṛtyo śvetaḥ kathaṃ tv iti nādyāpy āyānti dūtās te mṛtyor naivocitaṃ tu te
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then, O brahmins, exhibiting all his teeth, the foolish overlord of Kalinga laughed at Bala. The haughty Rukmin spoke then:
अध्याय ९४
ततश् च कुपितो मृत्युः प्रायाच् छ्वेतगृहं स्वयम् बहिःस्थितांस् तदा पश्यन् मृत्युर् दूतान् भयार्दितान् प्रोवाच किम् इदं दूता मृत्युम् ऊचुश् च दूतकाः
tataś ca kupito mṛtyuḥ prāyāc chvetagṛhaṃ svayam bahiḥsthitāṃs tadā paśyan mṛtyur dūtān bhayārditān provāca kim idaṃ dūtā mṛtyum ūcuś ca dūtakāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
O members of the assembly, this Balarama devoid of learning has been defeated by me in the game of dice. He is not conversant with either the manner of fighting or the lore of the game.
अध्याय ९४
शिवेन रक्षितं श्वेतं वयं नो वीक्षितुं क्षमाः येषां प्रसन्नो गिरिशस् तेषां का नाम भीतयः
śivena rakṣitaṃ śvetaṃ vayaṃ no vīkṣituṃ kṣamāḥ yeṣāṃ prasanno giriśas teṣāṃ kā nāma bhītayaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
On seeing the king of Kalinga with the teeth in his mouth fully exhibited, and Rukmin indulging in harsh words, Balarama became infuriated.
अध्याय ९४
पाशपाणिस् तदा मृत्युः प्राविशद् यत्र स द्विजः नासौ विप्रो विजानाति मृत्युं वा यमकिंकरान्
pāśapāṇis tadā mṛtyuḥ prāviśad yatra sa dvijaḥ nāsau vipro vijānāti mṛtyuṃ vā yamakiṃkarān
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
With his mind full of fury Balarama put up the stake at a crore of gold coins. Rukmin too accepted it: He threw the dice for that purpose.
अध्याय ९४
शिवं पूजयते भक्त्या श्वेतस्य तु समीपतः मृत्युं पाशधरं दृष्ट्वा दण्डी प्रोवाच विस्मितः
śivaṃ pūjayate bhaktyā śvetasya tu samīpataḥ mṛtyuṃ pāśadharaṃ dṛṣṭvā daṇḍī provāca vismitaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Baladevawon the stake. He said to him loudly "This is won by me".
अध्याय ९४
किम् अत्र वीक्षसे मृत्यो दण्डिनं मृत्युर् अब्रवीत्
kim atra vīkṣase mṛtyo daṇḍinaṃ mṛtyur abravīt
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"It is true that this stake was announced by you. But it had not been accepted or approved of by me. That being the case if (you say) you have won how (can't I say that) I have won?
अध्याय ९४
श्वेतं नेतुम् इहायातस् तस्माद् वीक्षे द्विजोत्तमम्
śvetaṃ netum ihāyātas tasmād vīkṣe dvijottamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then loud resonant words rose up in the sky aggravat¬ ing the fury of noble Baladeva.
अध्याय ९४
त्वं गच्छेत्य् अब्रवीद् दण्डी मृत्युः पाशान् अथाक्षिपत् श्वेताय मुनिशार्दूल ततो दण्डी चुकोप ह
tvaṃ gacchety abravīd daṇḍī mṛtyuḥ pāśān athākṣipat śvetāya muniśārdūla tato daṇḍī cukopa ha
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The speech in the firmament said: "The stake is won by Baladeva. What is uttered by Rukmin is false. Certain things are accepted through actions even without mentioning words."
अध्याय ९४
शिवदत्तेन दण्डेन दण्डी मृत्युम् अताडयत् ततः पाशधरो मृत्युः पपात धरणीतले
śivadattena daṇḍena daṇḍī mṛtyum atāḍayat tataḥ pāśadharo mṛtyuḥ papāta dharaṇītale
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then Bala of great strength got up with his eyes turned red due to fury. With the dice board itself he hit and killed Rukmin.
अध्याय ९४
ततस् ते सत्वरं दूता हतं मृत्युम् अवेक्ष्य च यमाय सर्वम् अवदन् वधं मृत्योस् तु दण्डिना
tatas te satvaraṃ dūtā hataṃ mṛtyum avekṣya ca yamāya sarvam avadan vadhaṃ mṛtyos tu daṇḍinā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
With great force he held the king of Kalinga who was throbbing and trembling. In his fury he broke his teeth with which he had openly laughed at him.
अध्याय ९४
ततश् च कुपितो धर्मो यमो महिषवाहनः चित्रगुप्तं बहुबलं यमदण्डं च रक्षकम्
tataś ca kupito dharmo yamo mahiṣavāhanaḥ citraguptaṃ bahubalaṃ yamadaṇḍaṃ ca rakṣakam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The infuriated Bala seized a great column of gold and killed those kings who belonged to his side.
अध्याय ९४
महिषं भूतवेतालान् आधिव्याधींस् तथैव च अक्षिरोगान् कुक्षिरोगान् कर्णशूलं तथैव च
mahiṣaṃ bhūtavetālān ādhivyādhīṃs tathaiva ca akṣirogān kukṣirogān karṇaśūlaṃ tathaiva ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then, O excellent brahmins, the descendants of Yadu, accompanied by Krsna returned to Dvaraka taking Aniruddha with them after his marriage rites were concluded.
अध्याय ९४
ज्वरं च त्रिविधं पापं नरकाणि पृथक् पृथक् त्वरन्ताम् इति तान् उक्त्वा जगाम त्वरितो यमः
jvaraṃ ca trividhaṃ pāpaṃ narakāṇi pṛthak pṛthak tvarantām iti tān uktvā jagāma tvarito yamaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Fever, the threefold sin and the hells, each separately, make haste!" Having said this to them, Yama went quickly,
अध्याय ९४
एतैर् अन्यैः परिवृतो यत्र श्वेतो द्विजोत्तमः तम् आयान्तं यमं दृष्ट्वा नन्दी प्रोवाच सायुधः
etair anyaiḥ parivṛto yatra śveto dvijottamaḥ tam āyāntaṃ yamaṃ dṛṣṭvā nandī provāca sāyudhaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
surrounded by these and others, to where the best of brahmins Shveta was. Seeing Yama coming, the armed Nandin spoke
अध्याय ९४
विनायकं तथा स्कन्दं भूतनाथं तु दण्डिनम् तत्र तद् युद्धम् अभवत् सर्वलोकभयावहम्
vināyakaṃ tathā skandaṃ bhūtanāthaṃ tu daṇḍinam tatra tad yuddham abhavat sarvalokabhayāvaham
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
to Vinayaka, Skanda and Dandin, lord of beings; there a battle arose there, terrifying to all worlds.
अध्याय ९४
कार्त्तिकेयः स्वयं शक्त्या बिभेद यमकिंकरान् दक्षिणाशापतिं चापि निजघान बलान्वितम्
kārttikeyaḥ svayaṃ śaktyā bibheda yamakiṃkarān dakṣiṇāśāpatiṃ cāpi nijaghāna balānvitam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Karttikeya himself pierced Yama's servants with his spear, and struck down the mighty lord of the southern quarter.
अध्याय ९४
हतावशिष्टा याम्यास् ते आदित्याय न्यवेदयन् आदित्यो ऽपि सुरैः सार्धं श्रुत्वा तन् महद् अद्भुतम्
hatāvaśiṣṭā yāmyās te ādityāya nyavedayan ādityo 'pi suraiḥ sārdhaṃ śrutvā tan mahad adbhutam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The surviving servants of Yama told the Sun; the Sun too, with the gods, hearing that great wonder,
अध्याय ९४
लोकपालैर् अनुवृतो ममान्तिकम् उपागमत् अहं विष्णुश् च भगवान् इन्द्रो ऽग्निर् वरुणस् तथा
lokapālair anuvṛto mamāntikam upāgamat ahaṃ viṣṇuś ca bhagavān indro 'gnir varuṇas tathā
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
followed by the guardians of the worlds, came to me. I, the Lord Vishnu, Indra, Agni and Varuna,
अध्याय ९४
चन्द्रादित्याव् अश्विनौ च लोकपाला मरुद्गणाः एते चान्ये च बहवो वयं याता यमान्तिकम्
candrādityāv aśvinau ca lokapālā marudgaṇāḥ ete cānye ca bahavo vayaṃ yātā yamāntikam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
the moon and sun, the Ashvins, the guardians of the worlds and the hosts of Maruts — these and many others, we went to Yama.
अध्याय ९४
मृत आस्ते दक्षिणेशो गङ्गातीरे बलान्वितः समुद्राश् च नदा नागा नानाभूतान्य् अनेकशः
mṛta āste dakṣiṇeśo gaṅgātīre balānvitaḥ samudrāś ca nadā nāgā nānābhūtāny anekaśaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
The mighty lord of the south lay dead on the bank of the Ganga. The oceans, rivers, Nagas and many various beings
अध्याय ९४
तत्राजग्मुः सुरेशानं द्रष्टुं वैवस्वतं यमम् तं दृष्ट्वा हतसैन्यं च यमं देवा भयार्दिताः कृताञ्जलिपुटाः शंभुम् ऊचुः सर्वे पुनः पुनः
tatrājagmuḥ sureśānaṃ draṣṭuṃ vaivasvataṃ yamam taṃ dṛṣṭvā hatasainyaṃ ca yamaṃ devā bhayārditāḥ kṛtāñjalipuṭāḥ śaṃbhum ūcuḥ sarve punaḥ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
came there to see Yama, son of Vivasvan, lord of the gods. Seeing Yama with his army slain, the gods, stricken with fear, all spoke to Shambhu again and again with joined palms:
अध्याय ९४
भक्तिप्रियत्वं ते नित्यं दुष्टहन्तृत्वम् एव च आदिकर्तर् नमस् तुभ्यं नीलकण्ठ नमो ऽस्तु ते ब्रह्मप्रिय नमस् ते ऽस्तु देवप्रिय नमो ऽस्तु ते
bhaktipriyatvaṃ te nityaṃ duṣṭahantṛtvam eva ca ādikartar namas tubhyaṃ nīlakaṇṭha namo 'stu te brahmapriya namas te 'stu devapriya namo 'stu te
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Love for devotion is ever yours, and the slaying of the wicked. O primal maker, salutation to you; O blue-throated one, salutation to you; beloved of Brahma, salutation to you; beloved of the gods, salutation to you.
अध्याय ९४
श्वेतं द्विजं भक्तम् अनायुषं ते नेतुं यमादिः सकलो ऽसमर्थः संतोषम् आप्ताः परमं समीक्ष्य भक्तप्रियत्वं त्वयि नाथ सत्यम्
śvetaṃ dvijaṃ bhaktam anāyuṣaṃ te netuṃ yamādiḥ sakalo 'samarthaḥ saṃtoṣam āptāḥ paramaṃ samīkṣya bhaktapriyatvaṃ tvayi nātha satyam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
To take the brahmin Shveta, your devotee, whose life had ended, Yama and all the rest were unable; seeing this we are supremely content: your love for devotees is true, O Lord.
अध्याय ९४
ये त्वां प्रपन्नाः शरणं कृपालुं नालं कृतान्तो ऽप्य् अनुवीक्षितुं तान् एवं विदित्वा शिव एव सर्वे त्वाम् एव भक्त्या परया भजन्ते
ye tvāṃ prapannāḥ śaraṇaṃ kṛpāluṃ nālaṃ kṛtānto 'py anuvīkṣituṃ tān evaṃ viditvā śiva eva sarve tvām eva bhaktyā parayā bhajante
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Those who have taken refuge in you, the compassionate, even Death cannot look upon; knowing this, all worship you alone, Shiva, with supreme devotion.
अध्याय ९४
त्वम् एव जगतां नाथ किं न स्मरसि शंकर त्वां विना कः समर्थो ऽत्र व्यवस्थां कर्तुम् ईश्वरः
tvam eva jagatāṃ nātha kiṃ na smarasi śaṃkara tvāṃ vinā kaḥ samartho 'tra vyavasthāṃ kartum īśvaraḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
You alone are lord of the worlds; do you not remember, Shankara? Without you, who is able here to maintain order, O Lord?"
अध्याय ९४
एवं तु स्तुवतां तेषां पुरस्ताद् अभवच् छिवः किं ददामीति तान् आह इदम् ऊचुः सुरा अपि
evaṃ tu stuvatāṃ teṣāṃ purastād abhavac chivaḥ kiṃ dadāmīti tān āha idam ūcuḥ surā api
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
As they praised thus, Shiva appeared before them and said, "What shall I give?" and the gods said this:
अध्याय ९४
अयं वैवस्वतो धर्मो नियन्ता सर्वदेहिनाम् धर्माधर्मव्यवस्थायां स्थापितो लोकपालकः
ayaṃ vaivasvato dharmo niyantā sarvadehinām dharmādharmavyavasthāyāṃ sthāpito lokapālakaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"This son of Vivasvan is Dharma, the restrainer of all embodied beings, established as guardian of the worlds in ordering dharma and adharma.
अध्याय ९४
नायं वधम् अवाप्नोति नापराधी न पापकृत् विना तेन जगद्धातुर् नैव किंचिद् भविष्यति
nāyaṃ vadham avāpnoti nāparādhī na pāpakṛt vinā tena jagaddhātur naiva kiṃcid bhaviṣyati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
He does not deserve death; he is neither offender nor sinner; without him nothing of the world's sustainer will be accomplished.
अध्याय ९४
तस्माज् जीवय देवेश यमं सबलवाहनम् प्रार्थना सफला नाथ महत्सु न वृथा भवेत्
tasmāj jīvaya deveśa yamaṃ sabalavāhanam prārthanā saphalā nātha mahatsu na vṛthā bhavet
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Therefore, O lord of gods, revive Yama with his army and mounts; a prayer to the great, O Lord, should not be in vain."
अध्याय ९४
ततः प्रोवाच भगवाञ् जीवयेयम् असंशयम् यमं यदि वचो मे ऽद्य अनुमन्यन्ति देवताः
tataḥ provāca bhagavāñ jīvayeyam asaṃśayam yamaṃ yadi vaco me 'dya anumanyanti devatāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then the Lord said, "I will revive Yama without doubt, if the gods today agree to my word."
अध्याय ९४
ततः प्रोचुः सुराः सर्वे कुर्मो वाक्यं त्वयोदितम् हरिब्रह्मादिसहितं वशे यस्याखिलं जगत्
tataḥ procuḥ surāḥ sarve kurmo vākyaṃ tvayoditam haribrahmādisahitaṃ vaśe yasyākhilaṃ jagat
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then all the gods said, "We will do what you say — you under whose control is the whole world with Hari, Brahma and the rest."
अध्याय ९४
ततः प्रोवाच भगवान् अमरान् समुपागतान् मद्भक्तो न मृतिं यातु नेत्य् ऊचुर् अमराः पुनः
tataḥ provāca bhagavān amarān samupāgatān madbhakto na mṛtiṃ yātu nety ūcur amarāḥ punaḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then the Lord said to the assembled immortals, "Let my devotee not go to death." The immortals said again, "No:
अध्याय ९४
अमराः स्युस् ततो देव सर्वलोकाश् चराचराः अमर्त्यमर्त्यभेदो ऽयं न स्याद् देव जगन्मय
amarāḥ syus tato deva sarvalokāś carācarāḥ amartyamartyabhedo 'yaṃ na syād deva jaganmaya
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
then all worlds, moving and unmoving, would be immortal, O god; this distinction of mortal and immortal would not exist, O god who are the world."
अध्याय ९४
पुनर् अप्य् आह ताञ् शंभुः शृण्वन्तु मम भाषितम् मद्भक्तानां वैष्णवानां गौतमीम् अनुसेवताम्
punar apy āha tāñ śaṃbhuḥ śṛṇvantu mama bhāṣitam madbhaktānāṃ vaiṣṇavānāṃ gautamīm anusevatām
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Again Shambhu said to them, "Hear my words: of my devotees and Vishnu's devotees who serve the Gautami,
अध्याय ९४
वयं तु स्वामिनो नित्यं न मृत्युः स्वाम्यम् अर्हति वार्त्ताप्य् एषां न कर्तव्या यमेन तु कदाचन
vayaṃ tu svāmino nityaṃ na mṛtyuḥ svāmyam arhati vārttāpy eṣāṃ na kartavyā yamena tu kadācana
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
we are always the masters; Death does not deserve mastery; Yama should never even speak of them.
अध्याय ९४
आधिव्याध्यादिभिर् जातु कार्यो नाभिभवः क्वचित् ये शिवं शरणं यातास् ते मुक्तास् तत्क्षणाद् अपि
ādhivyādhyādibhir jātu kāryo nābhibhavaḥ kvacit ye śivaṃ śaraṇaṃ yātās te muktās tatkṣaṇād api
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
They should never be overcome by mental and bodily afflictions; those who take refuge in Shiva are freed at that very moment.
अध्याय ९४
सानुगस्य यमस्यातो नमस्याः सर्व एव ते तथेत्य् ऊचुः सुरगणा देवदेवं शिवं प्रति
sānugasya yamasyāto namasyāḥ sarva eva te tathety ūcuḥ suragaṇā devadevaṃ śivaṃ prati
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Therefore all of them are to be saluted by Yama and his followers." The hosts of gods said "So be it" to Shiva, god of gods.
अध्याय ९४
ततश् च भगवान् नाथो नन्दिनं प्राह वाहनम्
tataś ca bhagavān nātho nandinaṃ prāha vāhanam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then the Lord, the master, said to Nandin, his mount:
अध्याय ९४
गौतम्या उदकेन त्वम् अभिषिञ्च मृतं यमम्
gautamyā udakena tvam abhiṣiñca mṛtaṃ yamam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
"Sprinkle the dead Yama with the water of the Gautami."
अध्याय ९४
ततो यमादयः सर्वे अभिषिक्तास् तु नन्दिना उत्थिताश् च सजीवास् ते दक्षिणाशां ततो गताः
tato yamādayaḥ sarve abhiṣiktās tu nandinā utthitāś ca sajīvās te dakṣiṇāśāṃ tato gatāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Then Yama and all the others, sprinkled by Nandin, rose up alive and went to the southern quarter.
अध्याय ९४
उत्तरे गौतमीतीरे विष्ण्वाद्याः सर्वदैवताः स्थिता आसन् पूजयन्तो देवदेवं महेश्वरम्
uttare gautamītīre viṣṇvādyāḥ sarvadaivatāḥ sthitā āsan pūjayanto devadevaṃ maheśvaram
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
On the northern bank of the Gautami all the deities led by Vishnu remained, worshipping the god of gods Maheshvara.
अध्याय ९४
तत्रासन्न् अयुतान्य् अष्ट सहस्राणि चतुर्दश तथा षट् च सहस्राणि पुनः षट् च तथैव च
tatrāsann ayutāny aṣṭa sahasrāṇi caturdaśa tathā ṣaṭ ca sahasrāṇi punaḥ ṣaṭ ca tathaiva ca
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
There were eighty thousand and fourteen thousand, and likewise six thousand and again six thousand,
अध्याय ९४
षड् दक्षिणे तथा तीरे तीर्थानाम् अयुतत्रयम् पुण्यम् आख्यानम् एतद् धि श्वेततीर्थस्य नारद
ṣaḍ dakṣiṇe tathā tīre tīrthānām ayutatrayam puṇyam ākhyānam etad dhi śvetatīrthasya nārada
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
and six on the southern bank, thirty thousand holy places. This is the holy account of Shvetatirtha, O Narada.
अध्याय ९४
यत्रासौ पतितो मृत्युर् मृत्युतीर्थं तद् उच्यते तस्य श्रवणमात्रेण सहस्रं जीवते समाः
yatrāsau patito mṛtyur mṛtyutīrthaṃ tad ucyate tasya śravaṇamātreṇa sahasraṃ jīvate samāḥ
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Where Death fell, that is called Mrityutirtha; by merely hearing of it one lives a thousand years.
अध्याय ९४
तत्र स्नानं च दानं च सर्वपापप्रणाशनम् श्रवणं पठनं चापि स्मरणं च मलक्षयम् करोति सर्वलोकानां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
tatra snānaṃ ca dānaṃ ca sarvapāpapraṇāśanam śravaṇaṃ paṭhanaṃ cāpi smaraṇaṃ ca malakṣayam karoti sarvalokānāṃ bhuktimuktipradāyakam
हिन्दी अर्थ
गौतम बोले भोगकी अभिलाषा रखनेवाले जीवोंको मनोवाञ्छित भोग प्रदान करनेके लिये
English
Bathing and giving there destroy all sins; hearing, reading and remembering it destroy impurity and grant enjoyment and liberation to all worlds.
स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_brahmapurANa-1-246.txt · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Brahma Purana — Chapter 94
ब्रह्मपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.