अध्याय ७
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| shrIgaNeshAya namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing the words of the gods, lord l§iva ac¬ cepted their proposal. He laughingly consoled the gods and made them return without worry.
अध्याय ७
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः
shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing the words of the gods, lord l§iva ac¬ cepted their proposal. He laughingly consoled the gods and made them return without worry.
अध्याय ७
श्रीशिवमहापुराणम् ॥ तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.२९. एकोनत्रिंशोऽध्यायः ।कृष्णदर्शनशिवावतारवर्णनम् ।नन्दीश्वर उवाच ।सनत्कुमार शम्भोस्त्ववतारं परमं शृणु ।नभगज्ञानदं कृष्णदर्शनाह्वयमुत्तमम्
shrIshivamahApurANam || tR^itIyAyAM shatarudrasaMhitAyAM 3\.29\. ekonatriMsho.adhyAyaH | kR^iShNadarshanashivAvatAravarNanam | nandIshvara uvAcha | sanatkumAra shambhostvavatAraM paramaM shR^iNu | nabhagaj~nAnadaM kR^iShNadarshanAhvayamuttamam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He assumed the form of a brahmin Saint. He held a staff and an umbrella. He wore divine garments. A brilliant caste mark shone on his forehead. He had tied a lalagrama stone round his neck and held a string of crystal beads in his hand. He frequently repeated the names of
अध्याय ७
इक्ष्वाकुप्रमुखा आसन् श्राद्धदेवसुताश्च ये ।नभगस्तत्र नवमो नाभागस्तत्सुतः स्मृतः
ikShvAkupramukhA Asan shrAddhadevasutAshcha ye | nabhagastatra navamo nAbhAgastatsutaH smR^itaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then Siva performed great sports delighting the devotees. He married Parvati aud carried out the task of the gods.
अध्याय ७
अम्बरीषः सुतस्तस्य विष्णुभक्तो बभूव सः ।यस्योपरि प्रसन्नोऽभूद्दुर्वासा ब्रह्मभक्तितः
ambarIShaH sutastasya viShNubhakto babhUva saH | yasyopari prasanno.abhUddurvAsA brahmabhaktitaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing the words of Drona, Siva said, "So be it." O dear sage, the lord who bestows happiness, theii vanished.
अध्याय ७
पितामहोऽम्बरीषस्य नभगो यः प्रकीर्तितः ।तच्चरितं शृणु मुने यस्मै ज्ञानमदाच्छिवः
pitAmaho.ambarIShasya nabhago yaH prakIrtitaH | tachcharitaM shR^iNu mune yasmai j~nAnamadAchChivaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He discharged the divine missile Brahmairas on Arjuna. Then a fierce splendour enveloping all the quarters manifested itself.
अध्याय ७
नभगो मनुपुत्रस्तु पठनार्थं सुबुद्धिमान् ।चक्रे गुरुकुले वासं बहुकालं जितेन्द्रियः
nabhago manuputrastu paThanArthaM subuddhimAn | chakre gurukule vAsaM bahukAlaM jitendriyaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then meditating on Siva mentally, bowing to and eulogising him, Krsna understood that to be the missile of the son of Drona.
अध्याय ७
एतस्मिन्समये ते वै इक्ष्वाकुप्रमुखाः सुताः ।तस्मै भागमकल्प्यैव भेजुर्भागान्निजान्क्रमात्
etasminsamaye te vai ikShvAkupramukhAH sutAH | tasmai bhAgamakalpyaiva bhejurbhAgAnnijAnkramAt
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Depending upon the cooking-pot given by the sun, the Pandavas spent their time happily.
अध्याय ७
स्वं स्वं भागं गृहीत्वा ते बुभुजू राज्यमुत्तमम् ।अविषादं महाभागाः पित्रादेशात्सुबुद्धयः
svaM svaM bhAgaM gR^ihItvA te bubhujU rAjyamuttamam | aviShAdaM mahAbhAgAH pitrAdeshAtsubuddhayaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O leading brahmin, Durvasas the leading sage was induced by Suyodhana to go to the Paijdavas in order to deceive them.
अध्याय ७
स पश्चादागतस्तत्र ब्रह्मचारी गुरुस्थलात् ।नभगोऽधीत्य सर्वाश्च साङ्गोपाङ्गाः श्रुतीः क्रमात्
sa pashchAdAgatastatra brahmachArI gurusthalAt | nabhago.adhItya sarvAshcha sA~NgopA~NgAH shrutIH kramAt
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Accompanied by his ten thousand disciples he ap¬ proached them and asked for foodstuffs and other things for his disciples.
अध्याय ७
भ्रातृन्विलोक्य नभगो विभक्तान्सकलान्निजान् ।दायार्थी प्राह तान्स्नेहादिक्ष्वाकुप्रमुखान्मुने
bhrAtR^invilokya nabhago vibhaktAnsakalAnnijAn | dAyArthI prAha tAnsnehAdikShvAkupramukhAnmune
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After accepting it, Durvisas and other sages and saints were sent by the Pandavas for their ablution.
अध्याय ७
नभग उवाच ।भ्रातरोऽभक्तकं मह्यं दायं कृत्वा यथातथम् ।सर्वे विभक्ताः सुप्रीत्या स्वदायार्थागताय च
nabhaga uvAcha | bhrAtaro.abhaktakaM mahyaM dAyaM kR^itvA yathAtatham | sarve vibhaktAH suprItyA svadAyArthAgatAya cha
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
S«*f note; 941 note.
अध्याय ७
तदा विस्मृतमस्माभिरिदानीं पितरं तव ।विभजामो वयं भागं तं गृहाण न संशयः
tadA vismR^itamasmAbhiridAnIM pitaraM tava | vibhajAmo vayaM bhAgaM taM gR^ihANa na saMshayaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing him, Himavai and his attendants stood up and then prostrated before him. They performed A§tahga salvation on the ground.
अध्याय ७
तच्छुत्वा भ्रातृवचनं नभगः परविस्मृतः ।तदोपकण्ठमागत्य पितरं समभाषत
tachChutvA bhrAtR^ivachanaM nabhagaH paravismR^itaH | tadopakaNThamAgatya pitaraM samabhAShata
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then the lord of mountains asked him "Who are you please?" The brahmin Yogin replied immediately with reverence.
अध्याय ७
नभग उवाच ।हे तात भ्रातरः सर्वे त्यक्त्वा मां न्यभजंश्च ते ।पठनार्थं गतश्चाहं ब्रह्मचारी गुरोः कुले
nabhaga uvAcha | he tAta bhrAtaraH sarve tyaktvA mAM nyabhajaMshcha te | paThanArthaM gatashchAhaM brahmachArI guroH kule
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O niouniain, I am a devotee of Visnu known as Sadhudvija. I possess true vision. I am omniscient and I assist others. By the power of the preceptor I can go everywhere.
अध्याय ७
तत आगत्य मे पृष्टा दायदानार्थमादरात् ।ते त्वामूचुर्विभागं मे तदर्थमहमागतः
tata Agatya me pR^iShTA dAyadAnArthamAdarAt | te tvAmUchurvibhAgaM me tadarthamahamAgataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O excellent mountain, by my divine knowledge, I have known something while I was in my abode. Listen. I shall mention the same with pleasure to you without any arrogance.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।तदाकर्ण्य वचस्तस्य पिता तं प्राह विस्मितः ।आश्वास्य श्राद्धदेवः स सत्यधर्मरतं मुने
nandIshvara uvAcha | tadAkarNya vachastasya pitA taM prAha vismitaH | AshvAsya shrAddhadevaH sa satyadharmarataM mune
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O lord of mountains, see for yourself. He has no single relative. You can verify your relatives and your beloved.
अध्याय ७
मनुरुवाच ।तदुक्तं मादृथास्तात प्रतारणकरं हि तत् ।न ह्यहं परमं दायं सर्वथा भोगसाधनम्
manuruvAcha | taduktaM mAdR^ithAstAta pratAraNakaraM hi tat | na hyahaM paramaM dAyaM sarvathA bhogasAdhanam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Ask Mena and others excluding Parvati. O mount¬ ain, the patient never likes *he medicine but relishes undesir¬ able diet.
अध्याय ७
तथापि दायभावेन दत्तोऽहं तैः प्रतारिभिः ।तव वै जीवनोपायं वदामि शृणु तत्त्वतः
tathApi dAyabhAvena datto.ahaM taiH pratAribhiH | tava vai jIvanopAyaM vadAmi shR^iNu tattvataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He is without support. He is unattached. He is ugly, devoid of attributes and unchanging. He is hideous. He resides in the cremation ground. He is naked and handles serpents He smears ashes as decoration. Serpents twine round his head. He has fallen from all stages of life. His ways are ever unknown.
अध्याय ७
सत्रमाङ्गिरसा विप्राः कुर्वन्त्यद्य सुमेधसः ।तत्र कर्मणि मुह्यन्ति षष्ठं षष्ठमहः प्रति
satramA~NgirasA viprAH kurvantyadya sumedhasaH | tatra karmaNi muhyanti ShaShThaM ShaShThamahaH prati
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After saying these factual statements insulting to Siva, Siva of diverse sports, quickly returned to his 5bode.
अध्याय ७
तत्र त्वं गच्छ नभग तान् सुशंस महाकवे ।सूक्ते द्वे वैश्वदेवे हि सत्रं शुद्धं हि तद्भवेत्
tatra tvaM gachCha nabhaga tAn sushaMsa mahAkave | sUkte dve vaishvadeve hi satraM shuddhaM hi tadbhavet
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing the words of the brahmin, they thought thus—"What can we do with regard to him who is engrossed in adverse things?"
अध्याय ७
तत्कर्मणि समाप्ते हि स्वर्यान्तो ब्राह्मणाश्च ते ।धनं दास्यन्ति ते तुष्टाः स्वसत्रपरिशेषितम्
tatkarmaNi samApte hi svaryAnto brAhmaNAshcha te | dhanaM dAsyanti te tuShTAH svasatraparisheShitam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O dear, thus the incarnation of lord Siva as Sadhu- vesadvija, that carried out the task of the gods has been narrated to you.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।तदाकर्ण्य पितुर्वाक्यं नभगः सत्यसारवान् ।जगाम तत्र सुप्रीत्या यत्र तत्सत्रमुत्तमम्
nandIshvara uvAcha | tadAkarNya piturvAkyaM nabhagaH satyasAravAn | jagAma tatra suprItyA yatra tatsatramuttamam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He who reads or listens to this pious narrative, conducive to heaven and longevity, becomes happy and attains salvation.
अध्याय ७
तदाहः कर्मणि मुने सत्रे तस्मिन्स मानवः ।सूक्ते द्वे वैश्वदेवे हि प्रोवाच स्पष्टतः सुधीः
tadAhaH karmaNi mune satre tasminsa mAnavaH | sUkte dve vaishvadeve hi provAcha spaShTataH sudhIH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O omniscient Sanatkumara, listen to the incarnation of lord Siva, the great soul Asvatthaman.
अध्याय ७
समाप्ते कर्मणि ततो विप्रा आङ्गिरसाश्च ते ।तस्मै दत्त्वा ययुः स्वर्गं स्वं स्वं सत्रावशेषितम्
samApte karmaNi tato viprA A~NgirasAshcha te | tasmai dattvA yayuH svargaM svaM svaM satrAvasheShitam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, though a part of the celestial sage of great intellect Brhaspati, the self-possessed and prudent Drona was born of Bharadvaja but not of any womb.
अध्याय ७
तत्तदा स्वीकरिष्यन्तं सुसत्रपरिशेषितम् ।विज्ञाय गिरिशः सद्य आविर्भूतः सदूतिकृत्
tattadA svIkariShyantaM susatraparisheShitam | vij~nAya girishaH sadya AvirbhUtaH sadUtikR^it
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Learned men knew Drona as the most excellent, skilful in the lore of archery as well as the Vedas, of varie¬ gated activities, and as one who made his race flourish.
अध्याय ७
सर्वाङ्गसुन्दरः श्रीमान्पुरुषः कृष्णदर्शनः ।भावं समीक्षितुं भागं दातुं ज्ञानं परं च तत्
sarvA~NgasundaraH shrImAnpuruShaH kR^iShNadarshanaH | bhAvaM samIkShituM bhAgaM dAtuM j~nAnaM paraM cha tat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The most excellent brahmin Drona performed an elaborate penance with Siva in view for obtaining a son in order to help the Kauravas.
अध्याय ७
अथो स शङ्करः शम्भुः परीक्षाकर ईश्वरः ।उवाचोत्तरतोऽभ्येत्य नभगं तं हि मानवम्
atho sa sha~NkaraH shambhuH parIkShAkara IshvaraH | uvAchottarato.abhyetya nabhagaM taM hi mAnavam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O excellent sage, then the delighted lord Siva, favourably dispensed lo his devotees, appeared in front of Drona.
अध्याय ७
ईश्वर उवाच ।कस्त्वं गृह्णासि पुरुष ममेदं वास्तुकं वसु ।प्रेषितः केन तत्सर्वं सत्यं वद ममाग्रतः
Ishvara uvAcha | kastvaM gR^ihNAsi puruSha mamedaM vAstukaM vasu | preShitaH kena tatsarvaM satyaM vada mamAgrataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing him, the brahmin Drona whose heart was highly delighted bow'ed to him with palms joined in reverence and eulogised him.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।तच्छ्रुत्वा तद्वचस्तात मानवो नभगः कविः ।प्रत्युवाच विनीतात्मा पुरुषं कृष्णदर्शनम्
nandIshvara uvAcha | tachChrutvA tadvachastAta mAnavo nabhagaH kaviH | pratyuvAcha vinItAtmA puruShaM kR^iShNadarshanam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Satisfied and pleased with his eulogy and penance, lord Siva, favourably disposed towards his devotees told Drona—-"Mention the boon you wish to choose".
अध्याय ७
नभग उवाच ।ममेदमृषिभिर्दत्तं वसु यज्ञगतं खलु ।कथं वारयसे मां त्वं गृह्णतं कृष्णदर्शन
nabhaga uvAcha | mamedamR^iShibhirdattaM vasu yaj~nagataM khalu | kathaM vArayase mAM tvaM gR^ihNataM kR^iShNadarshana
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing the words of Siva, Drona bowed low and said—"Please give me a son born of your part who will be invincible to every one and who will be very power¬ ful.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।आकर्ण्य नाभगं वाक्यमिदं सत्यमुदीरितम् ।प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पुरुषः कृष्णदर्शनः
nandIshvara uvAcha | AkarNya nAbhagaM vAkyamidaM satyamudIritam | pratyuvAcha prasannAtmA puruShaH kR^iShNadarshanaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Drona returned to his abode highly delighted and free from illusion. He joyously narrated all the details to his wife.
अध्याय ७
कृष्णदर्शन उवाच ।विवादेऽस्मिन्हि नौ तात प्रमाणं जनकस्तव ।याहि तं पृच्छ स ब्रूयात्तत्प्रमाणं तु सत्यतः
kR^iShNadarshana uvAcha | vivAde.asminhi nau tAta pramANaM janakastava | yAhi taM pR^ichCha sa brUyAttatpramANaM tu satyataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Taking the due opportunity, lord Siva, the anmhi- lator of all and very powerful was born as Drona's son through a part of himself.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।तदाकर्ण्य वचस्तस्य नभगो मानवः कविः ।आगच्छत्पितरं प्रीत्या तदुक्तं पृष्टवान्मुने
nandIshvara uvAcha | tadAkarNya vachastasya nabhago mAnavaH kaviH | AgachChatpitaraM prItyA taduktaM pR^iShTavAnmune
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, he became well known as A-Vatthaman on the earth. He was heroic, had lotus-like eyes and he could reduce the strength of his enemy.
अध्याय ७
पुत्रोदितं समाकर्ण्य श्राद्धदेवः स वै मनुः ।स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्राप्तस्मृतिरुवाच तम्
putroditaM samAkarNya shrAddhadevaH sa vai manuH | smR^itvA shivapadAmbhojaM prAptasmR^itiruvAcha tam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Securing the permission and behest of his father that famous hero helped the Kauravas in the Mahabharata war.
अध्याय ७
मनुरुवाच ।हे तात शृणु मद्वाक्यं स देवः पुरुषः शिवः ।तस्यैव सकलं वस्तु यज्ञप्राप्तं विशेषतः
manuruvAcha | he tAta shR^iNu madvAkyaM sa devaH puruShaH shivaH | tasyaiva sakalaM vastu yaj~naprAptaM visheShataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
By resorting to that powerful hero, Bhisma and other Kauravas became invincible even to the gods.
अध्याय ७
अध्वरोर्वरितं वस्तु रुद्रभागः प्रकीर्तितः ।इत्यपि प्राज्ञवादो हि क्वचिज्जातस्तदिच्छया
adhvarorvaritaM vastu rudrabhAgaH prakIrtitaH | ityapi prAj~navAdo hi kvachijjAtastadichChayA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Fearing him, the Pandavas, though they were gieat heroes and very skilful, became incapable of conquering the Kauravas.
अध्याय ७
स देव ईश्वरः सर्वं वस्त्वर्हति न संशयः ।यज्ञावशिष्टं किमुत परे तस्येच्छया विभोः
sa deva IshvaraH sarvaM vastvarhati na saMshayaH | yaj~nAvashiShTaM kimuta pare tasyechChayA vibhoH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
At the instance of Krsna, Arjuna perfoimed the severe penance of Siva and obtained a dicine missile due to Siva's boon. He then conquered the Kauiavas.
अध्याय ७
अनुग्रहार्थमायातस्तव तद्रूपतः प्रभुः ।तत्र त्वं गच्छ नभग प्रसन्नं कुरु सत्यतः
anugrahArthamAyAtastava tadrUpataH prabhuH | tatra tvaM gachCha nabhaga prasannaM kuru satyataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, although the great hero Avatthaman was
अध्याय ७
क्षमापय स्वापराधं सुप्रणम्य स्तुतिं कुरु ।सर्वप्रभुः स एवेशो यज्ञाधीशोऽखिलेश्वरः
kShamApaya svAparAdhaM supraNamya stutiM kuru | sarvaprabhuH sa evesho yaj~nAdhIsho.akhileshvaraH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He destroyed the sons of Pandavas though they were trained in warfare by Krsna and other great heroes. He had the strength that could not be withstood bv the enemy.
अध्याय ७
विष्णुब्रह्मादयो देवाः सिद्धाः सर्वर्षयोऽपि हि ।तदनुग्रहतस्तात समर्थाः सर्वकर्मणि
viShNubrahmAdayo devAH siddhAH sarvarShayo.api hi | tadanugrahatastAta samarthAH sarvakarmaNi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing Arjuna dejected by the death of his son but rushing on him along with Krsna he fled away from the battle-field.
अध्याय ७
किम्बहूक्त्यात्मजश्रेष्ठ गच्छ तत्राशु माचिरम् ।प्रसादय महादेवं सर्वथा सकलेश्वरम्
kimbahUktyAtmajashreShTha gachCha tatrAshu mAchiram | prasAdaya mahAdevaM sarvathA sakaleshvaram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Know this to be the most powerful Brfihma missile of Asvatthaman. There is no other missile to counteract this.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा स मनुः श्राद्धदेवश्च तनयं द्रुतम् ।प्रेषयामास निकटं शम्भोः सोऽपि समेत्य तम्
nandIshvara uvAcha | ityuktvA sa manuH shrAddhadevashcha tanayaM drutam | preShayAmAsa nikaTaM shambhoH so.api sametya tam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Immediately think of Siva, your loul, the protector of the devotees who liad given you a weapon capable of every action.
अध्याय ७
नभगश्च प्रणम्याशु साञ्जलिर्नतमस्तकः ।प्रोवाच सुप्रसन्नात्मा विनयेन महामतिः
nabhagashcha praNamyAshu sA~njalirnatamastakaH | provAcha suprasannAtmA vinayena mahAmatiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Counteract the fiery splendour of the Brahma missile with your Saiva missile. After saying this Krsna himself meditated on Siva for that purpose.
अध्याय ७
नभग उवाच ।इदं तवेश सर्वं हि वस्तु त्रिभुवने हि यत् ।इत्याह मे पिता नूनं किमुताध्वरशेषितम्
nabhaga uvAcha | idaM tavesha sarvaM hi vastu tribhuvane hi yat | ityAha me pitA nUnaM kimutAdhvarasheShitam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, on hearing the words of Krsna. Aijuna remembered Siva, touched water, bowed to Siva and dis¬ charged the Saiva missile.
अध्याय ७
अजानता मया नाथ यदुक्तं तद्वचो भ्रमात् ।अपराधं त्वं क्षमस्व शिरसा त्वां प्रसादये
ajAnatA mayA nAtha yaduktaM tadvacho bhramAt | aparAdhaM tvaM kShamasva shirasA tvAM prasAdaye
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O great sage, although the Brahmasiras missile
अध्याय ७
इत्युक्त्वा नभगः सोऽतिदीनधीस्तु कृताञ्जलिः ।तुष्टाव तं महेशानं कृष्णदर्शनमानतः
ityuktvA nabhagaH so.atidInadhIstu kR^itA~njaliH | tuShTAva taM maheshAnaM kR^iShNadarshanamAnataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Do not consider this very surprising in Siva who is full of wondrous things and who, the unborn, creates, protects and annihilates the entire universe by his own power.
अध्याय ७
श्राद्धदेवोऽपि शुद्धात्मा नतकः साञ्जलिः सुधीः ।तुष्टाव तं प्रभुं नत्वा स्वापराधं क्षमापयन्
shrAddhadevo.api shuddhAtmA natakaH sA~njaliH sudhIH | tuShTAva taM prabhuM natvA svAparAdhaM kShamApayan
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, knowing that this happened by the in¬ fluence of Siva, Avatthaman, born of Siva's part and delighted in heart at Siva's wish, was not at all sorry.
अध्याय ७
एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुब्रह्मादयः सुराः ।वासवाद्याः समाजग्मुः सिद्धाश्च मुनयोऽपि हि
etasminnantare tatra viShNubrahmAdayaH surAH | vAsavAdyAH samAjagmuH siddhAshcha munayo.api hi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then the son of Drona wishing the world to be rid of Pandava lineage desired to kill the child in the womb of Uttara.
अध्याय ७
महोत्सवं प्रकुर्वन्तः सुकृताञ्जलयोऽखिलाः ।तुष्टुवुर्नतका भक्त्या सुप्रणम्य पृथक्पृथक्
mahotsavaM prakurvantaH sukR^itA~njalayo.akhilAH | tuShTuvurnatakA bhaktyA supraNamya pR^ithakpR^ithak
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The powerful A4vatthaman hurled the excessively lustrous Brahma-missile that could not be countermanded by any other missile, aiming it at the womb of Uttara.
अध्याय ७
अथ रुद्रः प्रसन्नात्मा कृपादृष्ट्या विलोक्य तान् ।उवाच नभगं प्रीत्या सस्मितं कृष्णदर्शनः
atha rudraH prasannAtmA kR^ipAdR^iShTyA vilokya tAn | uvAcha nabhagaM prItyA sasmitaM kR^iShNadarshanaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then Uttara the daughter-in-law of Arjuna, burning within due to that missile and agitated in the mind eu¬ logised Krsna, the lord of Laksmi.
अध्याय ७
कृष्णदर्शन उवाच ।यत्ते पितावदद्धर्म्यं वाक्यं तत्तु तथैव हि ।त्वयापि सत्यमुक्तं तत् साधुस्त्वं नात्र संशयः
kR^iShNadarshana uvAcha | yatte pitAvadaddharmyaM vAkyaM tattu tathaiva hi | tvayApi satyamuktaM tat sAdhustvaM nAtra saMshayaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
By means of his missile—the brilliant Sudari5ana, bestowed on him by Siva for his protection, he saved her at the behest of Siva.
अध्याय ७
अतोऽहं सुप्रसन्नोऽस्मि सर्वथा सुव्रतेन ते ।ददामि कृपया ते हि ज्ञानं ब्रह्म सनातनम्
ato.ahaM suprasanno.asmi sarvathA suvratena te | dadAmi kR^ipayA te hi j~nAnaM brahma sanAtanam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Avatthaman then knew that Krsna had assumed his form at the behest of Siva and did it as he was the fore¬ most among the devotees of Siva, slowly refrained from the thought of destroying Uttara.
अध्याय ७
महाज्ञानी भव त्वं हि सविप्रो नभगं द्रुतम् ।गृहाण वस्त्विदं सर्वं मद्दत्तं कृपयाधुना
mahAj~nAnI bhava tvaM hi savipro nabhagaM drutam | gR^ihANa vastvidaM sarvaM maddattaM kR^ipayAdhunA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then the leading devotee of Siva, the delighted Krsna, made all the Panavas fall at the feet of Asvat- thaman for pleasing him.
अध्याय ७
इह सर्वसुखं भुङ्क्ष्व निर्विकारं महामते ।सुगतिं प्राप्स्यसि त्वं हि सविप्रः कृपया मम
iha sarvasukhaM bhu~NkShva nirvikAraM mahAmate | sugatiM prApsyasi tvaM hi savipraH kR^ipayA mama
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then Aiivatthaman, son of Drona, highly delighted in the mind, blessed the Panclavas and Krsna with various boons.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा तात भगवान्स रुद्रः सत्यवत्सलः ।सर्वेषां पश्यतां तेषां तत्रैवान्तर्दधे हरः
nandIshvara uvAcha | ityuktvA tAta bhagavAnsa rudraH satyavatsalaH | sarveShAM pashyatAM teShAM tatraivAntardadhe haraH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O e.xccllent sage, incarnating thus on the earth in the form of Drona's son, lord Siva performed various sports.
अध्याय ७
विष्णुर्ब्रह्मापि देवाद्याः सर्वे ते मुनिसत्तम ।स्वं स्वं धाम ययुः प्रीत्या तस्यै नत्वा दिशे मुदा
viShNurbrahmApi devAdyAH sarve te munisattama | svaM svaM dhAma yayuH prItyA tasyai natvA dishe mudA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The incarnation of Siva Afvatthaman of great
अध्याय ७
सपुत्रः श्राद्धदेवोऽपि स्वस्थानमगमन्मुदा ।भुक्त्वा भोगान्सुविपुलान्सोऽन्ते शिवपुरं ययौ
saputraH shrAddhadevo.api svasthAnamagamanmudA | bhuktvA bhogAnsuvipulAnso.ante shivapuraM yayau
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The incarnation in the form of AiSvatthSman of lord Siva has been explained to you. It is the cause of all Siddhis and it fulfils all desires of the devotees.
अध्याय ७
इत्थं ते कीर्तितो ब्रह्मन्नवतारः शिवस्य हि ।कृष्णदर्शननामा वै नभगानन्ददायकः
itthaM te kIrtito brahmannavatAraH shivasya hi | kR^iShNadarshananAmA vai nabhagAnandadAyakaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He who listens to this with devotion or narrates it with pure mind attains all Siddhis here and attains Siya's abode hereafter.
अध्याय ७
इदमाख्यानमनघं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम् ।पठतां शृण्वतां वापि सर्वकामफलप्रदम्
idamAkhyAnamanaghaM bhuktimuktipradaM satAm | paThatAM shR^iNvatAM vApi sarvakAmaphalapradam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O intelligent one, listen to the incarnation of the Pinaka-bearing lord Siva as Kirata who killed Muka and delightedly granted the boon to Arjuna.
अध्याय ७
य एतच्चरितं प्रातः सायं च स्मरते सुधीः ।कविर्भवति मन्त्रज्ञो गतिमन्ते लभेत्पराम्
ya etachcharitaM prAtaH sAyaM cha smarate sudhIH | kavirbhavati mantraj~no gatimante labhetparAm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Defeated by Suyodhana, the excellent Pandavas went to the forest Dvaita*® accompanied by their chaste wife Draupadi.
अध्याय ७
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| shrIgaNeshAya namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Kr$9a appeared on being remembered by Draupadi
अध्याय ७
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः
shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Kr$9a appeared on being remembered by Draupadi
अध्याय ७
श्रीशिवमहापुराणम् ॥ तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३०. त्रिंशोऽध्यायः ।अवधूतेश्वरशिवावतारचरित्रवर्णनम् ।नन्दीश्वर उवाच ।शृणु त्वं ब्रह्मपुत्राद्यावतारं परमेशितुः ।अवधूतेश्वराह्वं वै शक्रगर्वापहारकम्
shrIshivamahApurANam || tR^itIyAyAM shatarudrasaMhitAyAM 3\.30\. triMsho.adhyAyaH | avadhUteshvarashivAvatAracharitravarNanam | nandIshvara uvAcha | shR^iNu tvaM brahmaputrAdyAvatAraM parameshituH | avadhUteshvarAhvaM vai shakragarvApahArakam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
According to the Mah&bhSrata (III. 24. 13) it was a sacred forest where Yudhisthira retired with his brothers after the loss of his kingdom at the gambling table. It has been identified with Devabandh or Deoband in the Saharanpur district Uttara, Pradesh.
अध्याय ७
शक्रः पुरा हि सगुरुः सर्वदेवसमन्वितः ।दर्शनं कर्तुमीशस्य कैलासमगमन्मुने
shakraH purA hi saguruH sarvadevasamanvitaH | darshanaM kartumIshasya kailAsamagamanmune
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing what he had said, O great sflge, the Pantavas were very sad and in their distress spoke to one another.
अध्याय ७
अथ गुर्विन्द्रयोर्ज्ञात्वागमनं शङ्करस्तयोः ।परीक्षितुं च तद्भावं स्वदर्शनरतात्मनोः
atha gurvindrayorj~nAtvAgamanaM sha~NkarastayoH | parIkShituM cha tadbhAvaM svadarshanaratAtmanoH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The characteristics of the wretched and the misera¬ ble are conducive to his glory, for there lies before him an opportunity for strenuous efforts and for serving the good people.
अध्याय ७
अवधूतस्वरूपोऽभून्नानालीलाकरः प्रभुः ।दिगम्बरो महाभीमो ज्वलदग्निसमप्रभः
avadhUtasvarUpo.abhUnnAnAlIlAkaraH prabhuH | digambaro mahAbhImo jvaladagnisamaprabhaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O lord, I have mentioned the truth. Even in the forest misery is being inflicted on us incessantly by the wicked and the evil-minded Kauravas again and again.
अध्याय ७
सोऽवधूतस्वरूपो हि मार्गमारुद्ध्य सद्गतिः ।लम्बमानपटः शम्भुरतिष्ठच्छोभिताकृतिः
so.avadhUtasvarUpo hi mArgamAruddhya sadgatiH | lambamAnapaTaH shambhuratiShThachChobhitAkR^itiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Padvas, all of you hear. I shall tell you, what is ever good and wholesome. Siva shall be viewed as the great Brahman and the goal of the good. Beginning with Brahma and ending with infinity whatever is seen in the
अध्याय ७
अथ तौ गुरुशक्रौ च गच्छन्तौ शिव सन्निधिम् ।अद्राष्टां पुरुषं भीमं मार्गमध्येऽद्भुताकृतिम्
atha tau gurushakrau cha gachChantau shiva sannidhim | adrAShTAM puruShaM bhImaM mArgamadhye.adbhutAkR^itim
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Siva, the dispeller of all misery shall be served by all. Due to devotion, Siva becomes pleased in a short time.
अध्याय ७
अथ शक्रो मुनेऽपृच्छत्स्वाधिकारेण दुर्मदः ।पुरुषं तं स्वमार्गान्तः स्थितमज्ञाय शङ्करम्
atha shakro mune.apR^ichChatsvAdhikAreNa durmadaH | puruShaM taM svamArgAntaH sthitamaj~nAya sha~Nkaram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Hence Siva shall be always served by those who desire the fruits of worldly pleasures here and salvation here¬ after. Siva, the divine Purusa himself, is the slayer of the wicked and the goal of the good.
अध्याय ७
शक्र उवाच ।कस्त्वं दिगम्बराकारावधूतः कुत आगतः ।किन्नाम तव विख्यातं तत्त्वतो वद मेऽचिरम्
shakra uvAcha | kastvaM digambarAkArAvadhUtaH kuta AgataH | kinnAma tava vikhyAtaM tattvato vada me.achiram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
But one shall repeat the lore of Indra at the out¬ set with steady mind. For a Ksatriya of great lustre this alone is conducive to welfare.
अध्याय ७
स्वस्थाने संस्थितः शम्भुः किं वान्यत्र गतोऽधुना ।दर्शनार्थं हि तस्याहं गच्छामि सगुरुः सुरैः
svasthAne saMsthitaH shambhuH kiM vAnyatra gato.adhunA | darshanArthaM hi tasyAhaM gachChAmi saguruH suraiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Hence let Atjuna repeat the lore of Indra at first, steadily. In the beginning the lord will test him and will like to be satisfied with the test.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।शक्रेणेत्थं स पृष्टश्च किञ्चिन्नोवाच पूरुषः ।लीलागृहीतदेहः स शङ्करो मदहा प्रभुः
nandIshvara uvAcha | shakreNetthaM sa pR^iShTashcha ki~nchinnovAcha pUruShaH | lIlAgR^ihItadehaH sa sha~Nkaro madahA prabhuH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On coming to know that the disciples were fully satisfied Durvasas went away. By the grace of Krna, the Pandavas were freed from a difficult situation.
अध्याय ७
शक्रः पुनरपृच्छत्तं नोवाच स दिगम्बरः ।अविज्ञातगतिः शम्भुर्महाकौतुककारकः
shakraH punarapR^ichChattaM novAcha sa digambaraH | avij~nAtagatiH shambhurmahAkautukakArakaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then they asked Krsna "O lord, what will happen now? A very powerful enemy has arisen. What shall be done at this moment.'*
अध्याय ७
पुनः पुरन्दरोऽपृच्छ्त् त्रैलोक्याधिपतिः स्वराट् ।तूष्णीमास महायोगी महालीलाकरः स वै
punaH purandaro.apR^ichCht trailokyAdhipatiH svarAT | tUShNImAsa mahAyogI mahAlIlAkaraH sa vai
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, on being asked thus by the Pancja- vas, lord Krsna remembered the lotus-like feet of Siva and spoke to them.
अध्याय ७
इत्थं पुनः पुनः पृष्टः शक्रेण स दिगम्बरः ।नोवाच किञ्चिद्भगवान् शक्रदर्पजिघांसया
itthaM punaH punaH pR^iShTaH shakreNa sa digambaraH | novAcha ki~nchidbhagavAn shakradarpajighAMsayA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O excellent Pandavas, now listen to the details of my experience involving service to Siva. After hearing you shall act accordingly.
अध्याय ७
अथ चुक्रोध देवेशस्त्रैलोक्यैश्वर्यगर्वितः ।उवाच वचनं क्रोधात्तं निर्भर्त्स्य जटाधरम्
atha chukrodha deveshastrailokyaishvaryagarvitaH | uvAcha vachanaM krodhAttaM nirbhartsya jaTAdharam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
I went to Dvaraka to conquer my enemies. After obeying the instructions of noble Upamanyu I pro¬ pitiated lord Siva. I propitiated him for seven months in the excellent mountain Batuka.*® Thus Siva was pleased with me.
अध्याय ७
इन्द्र उवाच ।पृच्छमानोऽपि रे मूढ नोत्तरं दत्तवानसि ।अतस्त्वां हन्मि वज्रेण कस्ते त्रातास्ति दुर्मते
indra uvAcha | pR^ichChamAno.api re mUDha nottaraM dattavAnasi | atastvAM hanmi vajreNa kaste trAtAsti durmate
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Standing there himself he fulfilled all my desires. By his power I acquired excellent efficiency in everything.
अध्याय ७
इत्युदीर्य ततो वज्री सन्निरीक्ष्य क्रुधा हि तम् ।हन्तुं दिगम्बरं वज्रमुद्यतं स चकार ह
ityudIrya tato vajrI sannirIkShya krudhA hi tam | hantuM digambaraM vajramudyataM sa chakAra ha
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The lord, the bestower of worldly pleasures and salvation is propitiated by me even now. You too serve Siv:. who is the bestower of happiness to all.
अध्याय ७
वज्रहस्तं च तं दृष्ट्वा शक्रं शीघ्रं सदाशिवः ।चकार स्तम्भनं तस्य वज्रपातस्य शङ्करः
vajrahastaM cha taM dR^iShTvA shakraM shIghraM sadAshivaH | chakAra stambhanaM tasya vajrapAtasya sha~NkaraH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After saying thus and cheering the Pandavas, Kr?na vanished from there and remembering the lotus:cet of Siva he hastened to Dvaraka.*®
अध्याय ७
ततः स पुरुषः क्रुद्धः करालाक्षो भयङ्करः ।द्रुतमेव प्रजज्वाल तेजसा प्रदहन्निव
tataH sa puruShaH kruddhaH karAlAkSho bhaya~NkaraH | drutameva prajajvAla tejasA pradahanniva
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Pandavas then sent a Bhilla to test the virtues and the strength of Duryodhana.
अध्याय ७
बाहुप्रतिष्टम्भभुवा मन्युनान्तः शचीपतिः ।समदह्यत भोगीव मन्त्ररुद्धपराक्रमः
bAhupratiShTambhabhuvA manyunAntaH shachIpatiH | samadahyata bhogIva mantraruddhaparAkramaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He understood the prosperity, rise and the virtues of Duryodhana and returned to the Pancjlavas again.
अध्याय ७
दृष्ट्वा बृहस्पतिस्त्वेनं प्रज्वलन्तं स्वतेजसा ।पुरुषं तं धियामास प्रणनाम हरं द्रुतम्
dR^iShTvA bR^ihaspatistvenaM prajvalantaM svatejasA | puruShaM taM dhiyAmAsa praNanAma haraM drutam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
What shall be done now? Where shall we go? Though we can fight now we have been restrained by the bonds of truth.
अध्याय ७
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ततो गुरुरुदारधीः ।दण्डवत्कौ पुनर्नत्वा प्रभुं तुष्टाव भक्तितः
kR^itA~njalipuTo bhUtvA tato gururudAradhIH | daNDavatkau punarnatvA prabhuM tuShTAva bhaktitaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In the meantime Vyasa came there with the ashes decorating his forehead, with Rudraksa as an orna¬ ment and well bedecked in matted hair.
अध्याय ७
गुरुरुवाच ।देवदेव महादेव शरणागतवत्सल ।प्रसन्नो भव गौरीश सर्वेश्वर नमोऽस्तु ते
gururuvAcha | devadeva mahAdeva sharaNAgatavatsala | prasanno bhava gaurIsha sarveshvara namo.astu te
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
When they saw him they were delighted and they stood up to welcome him. Offering him a seat of deer-hide brightened by Kusa grass they waited in front of him.
अध्याय ७
मायया मोहिताः सर्वे ब्रह्मविष्ण्वादयोऽपि ते ।त्वां न जानन्ति तत्त्वेन जानन्ति त्वदनुग्रहात्
mAyayA mohitAH sarve brahmaviShNvAdayo.api te | tvAM na jAnanti tattvena jAnanti tvadanugrahAt
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
*'0 holy lord, by seeing you, we are all satisfied. We have attained the fruits of our austerities and our diverse charitable gifts.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।बृहस्पतिरिति स्तुत्वा स तदा शङ्करं प्रभुम् ।पादयोः पातयामास तस्येशस्य पुरन्दरम्
nandIshvara uvAcha | bR^ihaspatiriti stutvA sa tadA sha~NkaraM prabhum | pAdayoH pAtayAmAsa tasyeshasya purandaram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O grandfather, by seeing you, all our misery has disappeared, the misery that had been inflicted on us by the wicked people of ruthless activities.
अध्याय ७
ततस्तात सुराचार्यः कृताञ्जलिरुदारधीः ।बृहस्पतिरुवाचेदं प्रश्रयावनतः सुधीः
tatastAta surAchAryaH kR^itA~njalirudAradhIH | bR^ihaspatiruvAchedaM prashrayAvanataH sudhIH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Misery disappears at your sight. Was there ever a time when it did not disappear? We know it truly.
अध्याय ७
बृहस्पतिरुवाच ।दीनानाथ महादेव प्रणतं तव पादयोः ।समुद्धर च मां तत्त्वं क्रोधं न प्रणयं कुरु
bR^ihaspatiruvAcha | dInAnAtha mahAdeva praNataM tava pAdayoH | samuddhara cha mAM tattvaM krodhaM na praNayaM kuru
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
When a person reaches the hermitage of a sage
अध्याय ७
तुष्टो भव महादेव पाहीन्द्रं शरणागतम् ।वह्निरेष समायाति भालनेत्रसमुद्भवः
tuShTo bhava mahAdeva pAhIndraM sharaNAgatam | vahnireSha samAyAti bhAlanetrasamudbhavaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Poverty, the cause of misery, will surely be dis¬ pelled. Such is the nature of great men. In the fulfilment of desires they are equal to the wish-yielding Kalpa tree.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इत्याकर्ण्य गुरोर्वाक्यमवधूताकृतिः प्रभुः ।उवाच करुणासिन्धुर्विहसन् स सदूतिकृत्
nandIshvara uvAcha | ityAkarNya gurorvAkyamavadhUtAkR^itiH prabhuH | uvAcha karuNAsindhurvihasan sa sadUtikR^it
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus the qualities of the great shall be observed
अध्याय ७
अवधूत उवाच ।क्रोधाच्च निस्सृतं तेजो धारयामि स्वनेत्रतः ।कथं हि कञ्चुकीं सर्पः सन्धत्ते चोज्झितां पुनः
avadhUta uvAcha | krodhAchcha nissR^itaM tejo dhArayAmi svanetrataH | kathaM hi ka~nchukIM sarpaH sandhatte chojjhitAM punaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The difference between the small and the great
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इति श्रुत्वा वचस्तस्य शङ्करस्य बृहस्पतिः ।उवाच साञ्जलिर्भूयो भयव्याकुलमानसः
nandIshvara uvAcha | iti shrutvA vachastasya sha~Nkarasya bR^ihaspatiH | uvAcha sA~njalirbhUyo bhayavyAkulamAnasaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
By your mere arrival our minds are satisfied. Give us instructions whereby our misery can be dispelled.
अध्याय ७
बृहस्पतिरुवाच ।हे देव भगवन्भक्ता अनुकम्प्याः सदैव हि ।भक्तवत्सलनामेति स्वं सत्यं कुरु शङ्कर
bR^ihaspatiruvAcha | he deva bhagavanbhaktA anukampyAH sadaiva hi | bhaktavatsalanAmeti svaM satyaM kuru sha~Nkara
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing the words of the Pandavas the great sage Vyasa was delighted in the mind and said thus.
अध्याय ७
क्षेप्तुमन्यत्र देवेश स्वतेजोऽत्युग्रमर्हसि ।उद्धर्ता सर्वभक्तानां समुद्धर पुरन्दरम्
kSheptumanyatra devesha svatejo.atyugramarhasi | uddhartA sarvabhaktAnAM samuddhara purandaram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Pandavas, you need not be over-anxious. You are all blessed and contented. You have not let truth slip by.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्तो गुरुणा रुद्रो भक्तवत्सलनामभाक् ।प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सुरेज्यं प्रणतार्तिहा
nandIshvara uvAcha | ityukto guruNA rudro bhaktavatsalanAmabhAk | pratyuvAcha prasannAtmA surejyaM praNatArtihA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The noble nature of the good remains unchanged even at death. They do not forsake virtue. They fruitfully resort to Truth.
अध्याय ७
रुद्र उवाच ।प्रीतस्तेऽहं सुराचार्य ददामि वरमुत्तमम् ।इन्द्रस्य जीवदानेन जीवेति त्वं प्रथां व्रज
rudra uvAcha | prItaste.ahaM surAchArya dadAmi varamuttamam | indrasya jIvadAnena jIveti tvaM prathAM vraja
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
As far as we are concerned, you and the Kauravas ought to be equal. Still our partiality is towards the virtuous. This partiality is approved by the learned.
अध्याय ७
समुद्भूतोऽनलो योऽयं भालनेत्रात्सुरासहः ।एनं त्यक्ष्याम्यहं दूरे यथेन्द्रं नैव पीडयेत्
samudbhUto.analo yo.ayaM bhAlanetrAtsurAsahaH | enaM tyakShyAmyahaM dUre yathendraM naiva pIDayet
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Undoubtedly you and they arc his sons when your real father is dead. You are noble souls and hence you deserve to be viewed sympathetically.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा स करे धृत्वा स्वतेजोऽनलमद्भुतम् ।भालनेत्रसमुद्भूतं प्राक्षिपल्लवणाम्भसि
nandIshvara uvAcha | ityuktvA sa kare dhR^itvA svatejo.analamadbhutam | bhAlanetrasamudbhUtaM prAkShipallavaNAmbhasi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Whatever has happened cannot be otherwise. He is wicked while all of you are virtuous and truthful.
अध्याय ७
अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् ।क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालो बभूव ह
atho shivasya tattejo bhAlanetrasamudbhavam | kShiptaM cha lavaNAmbhodhau sadyo bAlo babhUva ha
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Hence evil will befall only him in the end, to be sure. The seed that has been sown will germinate into a sprout.
अध्याय ७
स जलन्धरनामाभूत्सिन्धुपुत्रोऽसुरेश्वरः ।तं जघान महेशानो देवप्रार्थनया प्रभुः
sa jalandharanAmAbhUtsindhuputro.asureshvaraH | taM jaghAna maheshAno devaprArthanayA prabhuH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Hence you need not feel distressed at all. Welfare will dawn on you. You need not entertain any doubt.
अध्याय ७
इत्थं कृत्वा सुचरितं शङ्करो लोकशङ्करः ।अवधूतस्वरूपेण ततश्चान्तर्हितोऽभवत्
itthaM kR^itvA sucharitaM sha~Nkaro lokasha~NkaraH | avadhUtasvarUpeNa tatashchAntarhito.abhavat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus the paQ(javas were consoled and cheered by Vyasa. Yudhi$thira and others then spoke these woitls.
अध्याय ७
बभूवुः सकला देवाः सुखिनश्चातिनिर्भयाः ।गुरुशक्रौ भयान्मुक्तौ जग्मतुः सुखमुत्तमम्
babhUvuH sakalA devAH sukhinashchAtinirbhayAH | gurushakrau bhayAnmuktau jagmatuH sukhamuttamam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O holy lord, please dispel our distress. Something auspicious shall be bestowed upon us. We have been advised by Kfsna that Siva shall be propitiated always.
अध्याय ७
यदर्थे गमनोद्युक्तौ दर्शनं प्राप्य तस्य तौ ।कृतार्थौ गुरुशक्रौ हि स्वस्थानं जग्मतुर्मुदा
yadarthe gamanodyuktau darshanaM prApya tasya tau | kR^itArthau gurushakrau hi svasthAnaM jagmaturmudA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
We have committed a blunder in not following his advice. May divine lead be given to us again now.
अध्याय ७
अवधूतेश्वराह्वोऽवतारस्ते कथितो मया ।परमेशस्य परमानन्ददः खलदण्डदः
avadhUteshvarAhvo.avatAraste kathito mayA | parameshasya paramAnandadaH khaladaNDadaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing these words, the delighted Vyasa, remembered the lotus-like feet of Siva and spoke to the Pandavas with pleasure.
अध्याय ७
इदमाख्यानमनघं यशस्यं स्वर्ग्यमेव च ।भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं सर्वकामफलप्रदम्
idamAkhyAnamanaghaM yashasyaM svargyameva cha | bhuktimuktipradaM divyaM sarvakAmaphalapradam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Pandavas, of virtuous mind, listen to my words. It has been truly stated by Kr$na. Siva is being served by me too.
अध्याय ७
य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः ।इह सर्वसुखं भुक्त्वा सोऽन्ते शिवगतिं लभेत्
ya idaM shR^iNuyAnnityaM shrAvayedvA samAhitaH | iha sarvasukhaM bhuktvA so.ante shivagatiM labhet
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Let him be served by you with pleasure. Un¬ equalled happiness shall always follow. It is only by not serving Siva that miseries crop up.
अध्याय ७
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| shrIgaNeshAya namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The great sage gave him the rules of procedure for a king. The liberal-minded Vyasa thus spoke to Arjuna.
अध्याय ७
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः
shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The great sage gave him the rules of procedure for a king. The liberal-minded Vyasa thus spoke to Arjuna.
अध्याय ७
श्रीशिवमहापुराणम् ॥ तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३१. एकत्रिंशोऽध्यायः ।भिक्षुवर्याह्वशिवावतार चरित्रवर्णनम् ।नन्दीश्वर उवाच ।अथ वक्ष्ये मुनिश्रेष्ठ शम्भोः शृण्ववतारकम् ।स्वभक्तदयया विप्र नारीसन्देहभञ्जकम्
shrIshivamahApurANam || tR^itIyAyAM shatarudrasaMhitAyAM 3\.31\. ekatriMsho.adhyAyaH | bhikShuvaryAhvashivAvatAra charitravarNanam | nandIshvara uvAcha | atha vakShye munishreShTha shambhoH shR^iNvavatArakam | svabhaktadayayA vipra nArIsandehabha~njakam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Arjuna, start from here and go this way to the beautiful mountain Indrakila.* There standing beside the river Ganga perform the penance well.
अध्याय ७
आसीत्सत्यरथो नाम्ना विदर्भविषये नृपः ।धर्मात्मा सत्यशीलश्च महाशैवजनप्रियः
AsItsatyaratho nAmnA vidarbhaviShaye nR^ipaH | dharmAtmA satyashIlashcha mahAshaivajanapriyaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O excellent sage, remaining there they spoke to one another. Listen. "Even in misery, if there is a meeting with beloved persons it lessens sorrow.
अध्याय ७
तस्य राज्ञः सुधर्मेण महीं पालयतो मुने ।महान्कालो व्यतीयाय सुखेन शिवधर्मतः
tasya rAj~naH sudharmeNa mahIM pAlayato mune | mahAnkAlo vyatIyAya sukhena shivadharmataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Harilcandra, son of Trisahku and ki of the solar race, had to suffer at the hands of the relentless sage VisvUmitra to whom he gave away his kingdom, son, wife, life and everything as the sacrificial gift.
अध्याय ७
कदाचित्तस्य राज्ञस्तु शाल्वैश्च पुररोधिभिः ।महान् रणो बभूवाथ बहुसैन्यैर्बलोद्धतैः
kadAchittasya rAj~nastu shAlvaishcha purarodhibhiH | mahAn raNo babhUvAtha bahusainyairbaloddhataiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
We are scorched by his splendour and have come near you. We have told you the details. Please do what is proper.
अध्याय ७
स विदर्भनृपः कृत्वा सार्धं तैर्दारुणं रणम् ।प्रनष्टोरुबलः शाल्वैर्निहतो दैवयोगतः
sa vidarbhanR^ipaH kR^itvA sArdhaM tairdAruNaM raNam | pranaShTorubalaH shAlvairnihato daivayogataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Avatthaman, son of Droria and a part of Rudra, is extremely invincible. But they can be withstood through me. Listen to what is wholesome to you.
अध्याय ७
तस्मिन्नृपे हते युद्धे शाल्वैस्तु भयविह्वलाः ।सैनिका हतशेषाश्च मन्त्रिभिः सह दुद्रुवुः
tasminnR^ipe hate yuddhe shAlvaistu bhayavihvalAH | sainikA hatasheShAshcha mantribhiH saha dudruvuH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Like a great sage, he stood on the sole of a single foot. He fixed one of his eyes at the sun and stood repeating the mantra.
अध्याय ७
अथ तस्य महाराज्ञी रात्रौ स्वपुरतो मुने ।संरुद्धा रिपुभिर्यत्नादन्तर्वत्नी बहिर्ययौ
atha tasya mahArAj~nI rAtrau svapurato mune | saMruddhA ripubhiryatnAdantarvatnI bahiryayau
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
I remember the words of my preceptor now—"O king, a person causing misery shall be killed by • you by all means. No doubt need be entertained in this respect.
अध्याय ७
निर्गता शोकसन्तप्ता सा राजमहिषी शनैः ।प्राचीं दिशं ययौ दूरं स्मरन्तीशपदाम्बुजम्
nirgatA shokasantaptA sA rAjamahiShI shanaiH | prAchIM dishaM yayau dUraM smarantIshapadAmbujam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He can convert poison into nectar and nectar
अध्याय ७
अथ प्रभाते सा राज्ञी ददर्श विमलं सरः ।अतीता दूरमध्वानं दयया शङ्करस्य हि
atha prabhAte sA rAj~nI dadarsha vimalaM saraH | atItA dUramadhvAnaM dayayA sha~Nkarasya hi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Devotees of yore and future devotees must keep their mind steady after considering all those aspects whether one is in affluent circumstances or not, whether death is imminent or not or whether people praise or censure. Misery is quelled. 8iva is always the bestower of happiness through the merit and sin of individuals. Sometimes 8iva makes us miserable in order to test us.
अध्याय ७
तत्रागत्य प्रिया राज्ञः सन्तप्ता सुकुमारिणी ।निवासार्थं सरस्तीरे छायावृक्षमुपाश्रयत्
tatrAgatya priyA rAj~naH santaptA sukumAriNI | nivAsArthaM sarastIre ChAyAvR^ikShamupAshrayat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The invisible lore will be beneficial to you. He gave him the blessings thus. The sage then spoke to all.
अध्याय ७
तत्र दैववशाद्राज्ञी मुहूर्त्ते सद्गुणान्विते ।असूत तनयं दिव्यं सर्वलक्षणलक्षितम्
tatra daivavashAdrAj~nI muhUrtte sadguNAnvite | asUta tanayaM divyaM sarvalakShaNalakShitam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
May all the excellent kings stand by virtue. The
अध्याय ७
अथ तज्जननी दैवात्तृषिताति नृपाङ्गना ।सरोऽवतीर्णा पानार्थं ग्रस्ता ग्राहेण पाथसि
atha tajjananI daivAttR^iShitAti nR^ipA~NganA | saro.avatIrNA pAnArthaM grastA grAheNa pAthasi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Blessing the Pandavas thus and remembering the lotus-like feet of Siva, the great sage Vyasa vanished in a moment.
अध्याय ७
स सुतो जातमात्रस्तु क्षुत्पिपासार्दितो भृशम् ।रुरोद च सरस्तीरे विनष्टपितृमातृकः
sa suto jAtamAtrastu kShutpipAsArdito bhR^isham | ruroda cha sarastIre vinaShTapitR^imAtR^ikaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Arjuna then appeared very brilliant and lustrous assuming unequalled splendour by means of Siva mantra.
अध्याय ७
तस्मिन्वने क्रन्दमाने जातमात्रे सुते मुने ।कृपान्वितो महेशोऽभूदन्तर्यामी स रक्षकः
tasminvane krandamAne jAtamAtre sute mune | kR^ipAnvito mahesho.abhUdantaryAmI sa rakShakaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing Arjuna the Pandavas were convinced. "Surely success will be ours, since Arjuna has achieved an extensive splendour.
अध्याय ७
प्रेरिता मनसा काचिदीशेन त्रासहारिणा ।अकस्मादागता तत्र भ्रमन्ती भैक्ष्यजीविनी
preritA manasA kAchidIshena trAsahAriNA | akasmAdAgatA tatra bhramantI bhaikShyajIvinI
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The task can be achieved only by you and not by anyone else. It appears so through the words of Vyasa. Make your life fruitful."
अध्याय ७
सा त्वेकहायनं बालं वहन्ती विधवा निजम् ।अनाथमेकं क्रन्दन्तं शिशुं तत्र ददर्श ह
sA tvekahAyanaM bAlaM vahantI vidhavA nijam | anAthamekaM krandantaM shishuM tatra dadarsha ha
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After saying this, all of them, dejected by the im¬ pending separation, reluctantly bade farewell to Arjuna.
अध्याय ७
सा दृष्ट्वा तत्र तं बालं वने निर्मनुजे मुने ।विस्मिताति द्विजस्त्री सा चिचिन्त हृदये बहु
sA dR^iShTvA tatra taM bAlaM vane nirmanuje mune | vismitAti dvijastrI sA chichinta hR^idaye bahu
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The grief-stricken, chaste DraupadI, controlling her tears, bade farewell to Arjuna and said.
अध्याय ७
अहो सुमहदाश्चर्यमिदं दृष्टं मयाधुना ।असम्भाव्यमकथ्यं च सर्वथा मनसा गिरा
aho sumahadAshcharyamidaM dR^iShTaM mayAdhunA | asambhAvyamakathyaM cha sarvathA manasA girA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O king, you shall strenuously act according to the instructions of Vyasa. May your path be auspicious. May iiva be the benefactor.
अध्याय ७
अच्छिन्ननाभिनालोऽयं रसायां केवलं शिशुः ।शेते मातृविहीनश्च क्रन्दंस्तेजस्विनां वरः
achChinnanAbhinAlo.ayaM rasAyAM kevalaM shishuH | shete mAtR^ivihInashcha krandaMstejasvinAM varaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After bidding farewell to Arjuna lovingly all those five, remained there, highly distressed.
अध्याय ७
अस्य पित्रादयः केऽपि न सन्तीह सहायिनः ।कारणं किं बभूवाथ ह्यहो दैवबलं महत्
asya pitrAdayaH ke.api na santIha sahAyinaH | kAraNaM kiM babhUvAtha hyaho daivabalaM mahat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O great sage, while the Pandavas were thus in grief, the excellent sage Vyasa, the ocean of mercy, arrived there.
अध्याय ७
न जाने कस्य पुत्रोऽयमस्य ज्ञातात्र कोऽपि न ।यतः पृच्छाम्यस्य जन्म जाता च करुणा मयि
na jAne kasya putro.ayamasya j~nAtAtra ko.api na | yataH pR^ichChAmyasya janma jAtA cha karuNA mayi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The Pandavas honoured and bowed to him with respect after offering him a seat. In their misery they joined their palms in reverence and spoke.
अध्याय ७
इच्छाम्येनं पोषितुं हि बालमौरसपुत्रवत् ।संस्प्रष्टुं नोत्सहेऽज्ञात्वा कुलजन्मादि चास्य वै
ichChAmyenaM poShituM hi bAlamaurasaputravat | saMspraShTuM notsahe.aj~nAtvA kulajanmAdi chAsya vai
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O holy lord, O excellent sage, we are burning in grief but on seeing you we derive consolation and pleasure.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इति सञ्चिन्त्यमानायां तस्यां विप्रवरस्त्रियाम् ।कृपां चकार महतीं शङ्करो भक्तवत्सलः
nandIshvara uvAcha | iti sa~nchintyamAnAyAM tasyAM vipravarastriyAm | kR^ipAM chakAra mahatIM sha~Nkaro bhaktavatsalaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O lord, O brahmin sage, please stay here for sometime and dispel our grief. By your very sight our miseries are dispelled.
अध्याय ७
दध्रे भिक्षुस्वरूपं हि महालीलो महेश्वरः ।सर्वथा भक्तसुखदो निरुपाधिः स्वयं सदा
dadhre bhikShusvarUpaM hi mahAlIlo maheshvaraH | sarvathA bhaktasukhado nirupAdhiH svayaM sadA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus requested, the excellent sage stayed there for their happiness, dispelling their grief by narrating various legends.
अध्याय ७
तत्राजगाम सहसा स भिक्षुः परमेश्वरः ।यत्रास्ति सन्देहवती द्विजस्त्री ज्ञातुमिच्छती
tatrAjagAma sahasA sa bhikShuH parameshvaraH | yatrAsti sandehavatI dvijastrI j~nAtumichChatI
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O good sage, in the course of conversation pursued w'ith Vyasa, Yudhisthira bowed to him humbly and spoke.
अध्याय ७
भिक्षुवर्यस्वरूपोऽसावविज्ञातगतिः प्रभुः ।तामाह विप्रवनितां विहस्य करुणानिधिः
bhikShuvaryasvarUpo.asAvavij~nAtagatiH prabhuH | tAmAha vipravanitAM vihasya karuNAnidhiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O excellent sage, listen. I seek for the alleviation of our grief. O intelligent one, 1 am putting this humble * question. O lord, you shall kindly explain.
अध्याय ७
भिक्षुवर्य उवाच ।सन्देहं कुरु नो चित्ते विप्रभामिनि मा खिद ।रक्षैनं बालकं प्रीत्या सुपवित्रं स्वपुत्रकम्
bhikShuvarya uvAcha | sandehaM kuru no chitte viprabhAmini mA khida | rakShainaM bAlakaM prItyA supavitraM svaputrakam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Has anyone formerly suffered this sort of grief? Verily we alone have had it. None else.
अध्याय ७
अनेन शिशुना श्रेयः प्राप्स्यसे न चिरात्परम् ।पुष्णीहि सर्वथा ह्येनं महातेजस्विनं शिशुम्
anena shishunA shreyaH prApsyase na chirAtparam | puShNIhi sarvathA hyenaM mahAtejasvinaM shishum
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Formerly, Nala,®* the king of Ni?adha, the noble soul, had experienced a misery more than yours.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्तवन्तं तं भिक्षुस्वरूपं करुणानिधिम् ।सा विप्रवनिता शम्भुं प्रीत्या पप्रच्छ सादरम्
nandIshvara uvAcha | ityuktavantaM taM bhikShusvarUpaM karuNAnidhim | sA vipravanitA shambhuM prItyA paprachCha sAdaram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
A great calamity and distress befell king Harican- dra.*3 It cannot be adequately described. It makes others too distressed.
अध्याय ७
विप्रवनितोवाच ।त्वदाज्ञयैनं बालं हि रक्षिष्यामि स्वपुत्रवत् ।पोक्ष्यामि नात्र सन्देहो मद्भाग्यात्त्वमिहागतः
vipravanitovAcha | tvadAj~nayainaM bAlaM hi rakShiShyAmi svaputravat | pokShyAmi nAtra sandeho madbhAgyAttvamihAgataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Panglavas, even Rama** had to suffer that misery on hearing which men and women would be greatly affected.
अध्याय ७
तथापि ज्ञातुमिच्छामि विशेषेण तु तत्त्वतः ।कोऽयं कस्य सुतश्चायं कस्त्वमत्र समागतः
tathApi j~nAtumichChAmi visheSheNa tu tattvataH | ko.ayaM kasya sutashchAyaM kastvamatra samAgataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
When days come and go, when burdens of tasks are born in plenty, the life nears its end everyday. But man does not realize it.
अध्याय ७
मुहुर्मम समायाति ज्ञानं भिक्षुवर प्रभो ।त्वं शिवः करुणासिन्धुस्त्वद्भक्तोऽयं शिशुः पुरा
muhurmama samAyAti j~nAnaM bhikShuvara prabho | tvaM shivaH karuNAsindhustvadbhakto.ayaM shishuH purA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus the brothers spent their time by various talks, discussions and schemes of all sorts.
अध्याय ७
केनचित्कर्मदोषेण सम्प्राप्तोऽयं दशामिमाम् ।तद्भुक्त्वा परमं श्रेयः प्राप्स्यते त्वदनुग्रहात्
kenachitkarmadoSheNa samprApto.ayaM dashAmimAm | tadbhuktvA paramaM shreyaH prApsyate tvadanugrahAt
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He assumed dress and features according to his instructions. He curbed his sense organs and the mind and stood steady.
अध्याय ७
त्वन्माययैव साहं वै मार्गभ्रष्टा विमोहिता ।आगता प्रेषिता त्वत्तो ह्यस्य रक्षणहेतुतः
tvanmAyayaiva sAhaM vai mArgabhraShTA vimohitA | AgatA preShitA tvatto hyasya rakShaNahetutaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
RSma, son of Daiaratha, had to roam into the lorest for fourteen years owing to the jealousy of Kaikcyi who urged her husband Dasaratha to install her son Bharata and to send Rama into exile.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इति तद्दर्शनप्राप्तविज्ञानां विप्रकामिनीम् ।ज्ञातुकामां विशेषेण प्रोचे भिक्षुतनुः शिवः
nandIshvara uvAcha | iti taddarshanaprAptavij~nAnAM viprakAminIm | j~nAtukAmAM visheSheNa proche bhikShutanuH shivaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In the Vedas Dasyus are represented as the aboriginal tribes¬ men who contended with the immigrant Aryans and were overpowered by the latter. In the Pur&nas the term Dasyu means a barbarian, a robber or an outcaste.
अध्याय ७
भिक्षुवर्य उवाच ।शृणु प्रीत्या विप्रपत्नि बालस्यास्य पुरेहितम् ।सर्वमन्यस्य सुप्रीत्या वक्ष्यते तत्त्वतोऽनघे
bhikShuvarya uvAcha | shR^iNu prItyA viprapatni bAlasyAsya purehitam | sarvamanyasya suprItyA vakShyate tattvato.anaghe
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He made a clay idol of Siva even and beautiful. In front of it he stood in meditation on the excellent heap of splendour.
अध्याय ७
सुतो विदर्भराजस्य शिवभक्तस्य धीमतः ।अयं सत्यरथस्यैव स्वधर्मनिरतस्य हि
suto vidarbharAjasya shivabhaktasya dhImataH | ayaM satyarathasyaiva svadharmaniratasya hi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He took baths thrice a day. He performed various sorts of worship. He performed the Upasti form of worship of Siva again and again.
अध्याय ७
शृणु सत्यरथो राजा हतः शाल्वे रणे परैः ।तत्पत्नी निशि सुव्यग्रा निर्ययौ स्वगृहाद् द्रुतम्
shR^iNu satyaratho rAjA hataH shAlve raNe paraiH | tatpatnI nishi suvyagrA niryayau svagR^ihAd drutam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Indra's spies saw the splendour-column coming out of his head. They were frightened by it. They thought within themselves—"When did he come in? Indra must be informed." Saying so they went to Indra.
अध्याय ७
असूत तनयं चैनं समायाता प्रगेऽत्र हि ।सरोऽवतीर्णा तृषया ग्रस्ता ग्राहेण दैवतः
asUta tanayaM chainaM samAyAtA prage.atra hi | saro.avatIrNA tR^iShayA grastA grAheNa daivataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O lord of gods, we do not know who it is. Some one is performing a penance in the forest, a god, a sage, the sun or the fire.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इति तस्य समुत्पत्तिं तत्पितुः सङ्गरे मृतिम् ।तन्मातृमरणं ग्राहात्सर्वं तस्यै न्यवेदयत्
nandIshvara uvAcha | iti tasya samutpattiM tatpituH sa~Ngare mR^itim | tanmAtR^imaraNaM grAhAtsarvaM tasyai nyavedayat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus informed by the spies, Indra, the enemy of mountains, understood whatever his son Arjuna desired to do. He dismissed them and decided to go there to test him.
अध्याय ७
अथ सा ब्राह्मणी चैव विस्मिताति मुनीश्वर ।पुनः पप्रच्छ तं भिक्षुं ज्ञानिनं सिद्धरूपकम्
atha sA brAhmaNI chaiva vismitAti munIshvara | punaH paprachCha taM bhikShuM j~nAninaM siddharUpakam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O leading brahmin, Indra, the lord of!§aci, as¬ sumed the form of an elderly brahmin bachelor and went there to test him.
अध्याय ७
ब्राह्मण्युवाच ।स राजोऽस्य पिता भिक्षो वरभोगान्तरैव हि ।कस्माच्छाल्वैः स्वरिपुभिः स्वल्पेहैश्च विघातितः
brAhmaNyuvAcha | sa rAjo.asya pitA bhikSho varabhogAntaraiva hi | kasmAchChAlvaiH svaripubhiH svalpehaishcha vighAtitaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing him come, Arjuna worshipped him. After eulogising him he stood in front of him and said— "Whence do you come now? Please tell me"
अध्याय ७
कस्मादस्य शिशोर्माता ग्राहेणाशु सुभक्षिता ।यस्मादनाथोऽयं जातो विबन्धुश्चैव जन्मतः
kasmAdasya shishormAtA grAheNAshu subhakShitA | yasmAdanAtho.ayaM jAto vibandhushchaiva janmataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The lord of gods thus requested by him spoke with a hint at testing his courage, out of love.
अध्याय ७
कस्मात्सुतो ममापीह सुदरिद्रो हि भिक्षुकः ।भवेत्कथं सुखं भिक्षो पुत्रयोरनयोर्वद
kasmAtsuto mamApIha sudaridro hi bhikShukaH | bhavetkathaM sukhaM bhikSho putrayoranayorvada
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O dear, why do you perform the penance in your prime of youth? Is it for salvation or for victory? In every respect this penance of yours is useless.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इति तस्या वचः श्रुत्वा स भिक्षुः परमेश्वरः ।विप्रपत्न्याः प्रसन्नात्मा प्रोवाच विहसँश्च ताम्
nandIshvara uvAcha | iti tasyA vachaH shrutvA sa bhikShuH parameshvaraH | viprapatnyAH prasannAtmA provAcha vihasa.Nshcha tAm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus questioned by him he informed him of every¬ thing. On hearing that the brahmin spoke again.
अध्याय ७
भिक्षुवर्य उवाच ।विप्रपत्नि विशेषेण सर्वप्रश्नान्वदामि ते ।शृणु त्वं सावधानेन चरित्रमिदमुत्तमम्
bhikShuvarya uvAcha | viprapatni visheSheNa sarvaprashnAnvadAmi te | shR^iNu tvaM sAvadhAnena charitramidamuttamam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O bachelor, go hence. Do you wish to cause my downfall? Of what use is this to you a bachelor?
अध्याय ७
अमुष्य बालस्य पिता स विदर्भमहीपतिः ।पूर्वजन्मनि पाण्ड्योऽसौ बभूव नृपसत्तमः
amuShya bAlasya pitA sa vidarbhamahIpatiH | pUrvajanmani pANDyo.asau babhUva nR^ipasattamaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
*'0 dear, O Arjuna of great intellect, choose your boon, whatever you wish in your mind. There is nothing which cannot be given to you.'*
अध्याय ७
स शैवनृपतिर्धर्मात्पालयन्निखिलां महीम् ।स्वप्रजां रञ्जयामास सर्वोपद्रवनाशनः
sa shaivanR^ipatirdharmAtpAlayannikhilAM mahIm | svaprajAM ra~njayAmAsa sarvopadravanAshanaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing the words of Indra, Arjuna replied "O father, bless me with victory. I am afflicted by enemies in every respect."
अध्याय ७
कदाचित्स हि सर्वेशं प्रदोषे पर्यपूजयत् ।त्रयोदश्यां निराहारो दिवानक्तव्रती शिवम्
kadAchitsa hi sarveshaM pradoShe paryapUjayat | trayodashyAM nirAhAro divAnaktavratI shivam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Your enemies, Duryodhana and others arc very powerful. Drona, Bhlma, Kara and others arc certainly invincible.
अध्याय ७
तस्य पूजयतः शम्भुं प्रदोषे गिरिशं रते ।महान् शब्दो बभूवाथ विकटः सर्वथा पुरे
tasya pUjayataH shambhuM pradoShe girishaM rate | mahAn shabdo babhUvAtha vikaTaH sarvathA pure
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
I, Brahma and others, Vinu the bestower of boons and those who crave for victory are the devotees of Siva.
अध्याय ७
तमाकर्ण्य रवं सोऽथ राजा त्यक्तशिवार्चनः ।रिप्वागमनशङ्कातो निर्ययौ भवनाद् बहिः
tamAkarNya ravaM so.atha rAjA tyaktashivArchanaH | ripvAgamanasha~NkAto niryayau bhavanAd bahiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Now onwards leave that mantra and worship Siva with devotion through the rules laid down for the worship of his clay phallic image and by contemplating on him.
अध्याय ७
एतस्मिन्नेव काले तु तस्यामात्यो महाबली ।गृहीतशत्रुसामन्तो राजान्तिकमुपाययौ
etasminneva kAle tu tasyAmAtyo mahAbalI | gR^ihItashatrusAmanto rAjAntikamupAyayau
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Bharata, by your devotional feelings and modes of service, you worship Siva. Your achievement will be unshakable. No doubt need be entertained in this respect.
अध्याय ७
तं दृष्ट्वा शत्रुसामन्तं महाक्रोधेन विह्वलः ।अविचार्य वृषन्तस्य शिरश्छेदमकारयत्
taM dR^iShTvA shatrusAmantaM mahAkrodhena vihvalaH | avichArya vR^iShantasya shirashChedamakArayat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After saying this he called out his spies and said— "All of you shall be cautious and attentive in protecting him always. "
अध्याय ७
असमाप्येशपूजां तामशुचिर्नष्टधीर्नृपः ।रात्रौ चकार सुप्रीत्या भोजनं नष्टमङ्गलः
asamApyeshapUjAM tAmashuchirnaShTadhIrnR^ipaH | rAtrau chakAra suprItyA bhojanaM naShTama~NgalaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus alerting his spies for the protection to be accorded to Arjuna, Indra spoke again to Arjuna with his.'eart full of fondness and afl'ection.
अध्याय ७
विदर्भे सोऽभवद्राजा जन्मनीह शिवव्रती ।शिवार्चनान्तरायेण परैर्भोगान्तरे हतः
vidarbhe so.abhavadrAjA janmanIha shivavratI | shivArchanAntarAyeNa parairbhogAntare hataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Gentle one, O terrifier of enemies, you shall not commit blunders in the administration of your kingdom. This mantra will be conducive to your glory.
अध्याय ७
तत्पिता यः पूर्वभवे सोऽस्मिञ्जन्मनि तत्सुतः ।अयमेव हतैश्वर्यः शिवपूजाव्यतिक्रमात्
tatpitA yaH pUrvabhave so.asmi~njanmani tatsutaH | ayameva hataishvaryaH shivapUjAvyatikramAt
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Always courage shall be maintained by an aspirant. Siva the protector will give you riches and the fruits of your desire. This is undoubtedly true.
अध्याय ७
अस्य माता पूर्वभवे सपत्नीं छद्मनाहरत् ।भक्षिता तेन पापेन ग्राहेणास्मिन् भवे हि सा
asya mAtA pUrvabhave sapatnIM ChadmanAharat | bhakShitA tena pApena grAheNAsmin bhave hi sA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After giving the boon to Arjuna, the lord of gods remembered the lotus-like feet of Siva and went to his abode.
अध्याय ७
एषा प्रवृत्तिरेतेषां भवत्यै परिकीर्तिता ।अनर्चितशिवा भक्त्या प्राप्नुवन्ति दरिद्रताम्
eShA pravR^ittireteShAM bhavatyai parikIrtitA | anarchitashivA bhaktyA prApnuvanti daridratAm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The heroic Arjuna bowing to the lord of gods, performed the penance with controlled mind with Siva as his goal.
अध्याय ७
एष ते तनयः पूर्वजन्मनि ब्राह्मणोत्तमः ।प्रतिग्रहैर्वयो निन्ये न यज्ञाद्यैः सुकर्मभिः
eSha te tanayaH pUrvajanmani brAhmaNottamaH | pratigrahairvayo ninye na yaj~nAdyaiH sukarmabhiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He performed the ablution duly, and the Nyasa (the mystic placing of fingers etc.) in accordance with the Gastric injunctions. He performed the meditation of Siva with great devotion in the manner explained by Vyasa.
अध्याय ७
अतो दारिद्र्यमापन्नः पुत्रस्ते द्विजभामिनि ।तद्दोषपरिहारार्थं शरणं शङ्करं व्रज
ato dAridryamApannaH putraste dvijabhAmini | taddoShaparihArArthaM sharaNaM sha~NkaraM vraja
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Repeating the five-syllabled mantra of Siva the most excellent of all the mantras and mentally remembering Siva with pleasure he performed the penance.
अध्याय ७
एताभ्यां खलु बालाभ्यां शिवपूजा विधीयताम् ।उपवीतानन्तरं हि शिवः श्रेयः करिष्यति
etAbhyAM khalu bAlAbhyAM shivapUjA vidhIyatAm | upavItAnantaraM hi shivaH shreyaH kariShyati
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After saying this the gods eulogised him in different ways. Fixing their eyes to his feet they stood there in agony.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इति तामुपदिश्याथ भिक्षुवर्यतनुः शिवः ।स्वरूपं दर्शयामास परमं भक्तवत्सलः
nandIshvara uvAcha | iti tAmupadishyAtha bhikShuvaryatanuH shivaH | svarUpaM darshayAmAsa paramaM bhaktavatsalaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing their words the lord of benevolent mind, the delighted Siva laughingly spoke thus to the gods.
अध्याय ७
अथ सा विप्रवनिता ज्ञात्वा तं शङ्करं प्रभुम् ।सुप्रणम्य हि तुष्टाव प्रेम्णा गद्गदया गिरा
atha sA vipravanitA j~nAtvA taM sha~NkaraM prabhum | supraNamya hi tuShTAva premNA gadgadayA girA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O gods, you go to your abodcj. Undoubtedly I shall carry out your task in every respect.
अध्याय ७
ततः स भगवान् शम्भुर्धृतभिक्षुतनुर्द्रुतम् ।पश्यन्त्या विप्रपन्त्यास्तु तत्रैवान्तरधीयत
tataH sa bhagavAn shambhurdhR^itabhikShutanurdrutam | pashyantyA viprapantyAstu tatraivAntaradhIyata
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing those words of Siva, they became as¬ sured. They therefore returned to their abodes.
अध्याय ७
अथ तस्मिन् गते भिक्षौ विश्रब्धा ब्राह्मणी च सा ।तमर्भकं समादाय सस्वपुत्रा गृहं ययौ
atha tasmin gate bhikShau vishrabdhA brAhmaNI cha sA | tamarbhakaM samAdAya sasvaputrA gR^ihaM yayau
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He may be one of those come here to wreak ven¬ geance. Or he may be some friend of Duryodhana acting for his welfare.
अध्याय ७
एकचक्राह्वये रम्ये ग्राम्ये कृतनिकेतना ।स्वपुत्रं राजपुत्रं च वरान्नैश्च व्यवर्धयत्
ekachakrAhvaye ramye grAmye kR^itaniketanA | svaputraM rAjaputraM cha varAnnaishcha vyavardhayat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The conduct declares the family, the body declares the diet, the mode of speech declares the amount of learning and the eye indicates the affection.
अध्याय ७
ब्राह्मणैः कृतसंस्कारौ कृतोपनयनौ च तौ ।ववृधाते स्वगेहे च शिवपूजनतत्परौ
brAhmaNaiH kR^itasaMskArau kR^itopanayanau cha tau | vavR^idhAte svagehe cha shivapUjanatatparau
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The battle between Arjuna and.iva disguised as Kirata over the possession of an arrow that killed the t)oar, as described in Chs, 39, 40, 41 here, forms the main theme of Bharavi's Kiiatarjunlya.
अध्याय ७
तौ शाण्डिल्यमुनेस्तात निदेशान्नियमस्थितौ ।प्रदोषे चक्रतुः शम्भोः पूजां कृत्वा व्रतं शुभम्
tau shANDilyamunestAta nideshAnniyamasthitau | pradoShe chakratuH shambhoH pUjAM kR^itvA vrataM shubham
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Cp. Pafleatantra I. 44.
अध्याय ७
कदाचिद् द्विजपुत्रेण विनासौ राजनन्दनः ।नद्यां स्नातुं गतः प्राप निधानकलशं वरम्
kadAchid dvijaputreNa vinAsau rAjanandanaH | nadyAM snAtuM gataH prApa nidhAnakalashaM varam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In regard to him my sense-organs are excited. He must be an enemy. Undoubtedly he shall be killed.
अध्याय ७
एवं पूजयतोः शम्भुं राजद्विजकुमारयोः ।सुखेनैव व्यतीयाय तयोर्मासचतुष्टयम्
evaM pUjayatoH shambhuM rAjadvijakumArayoH | sukhenaiva vyatIyAya tayormAsachatuShTayam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In the meantime, Siva, favourably disposed to his devotees, assumed the wonderful form of an efficient hunter and came there along with his Ganas in order to slay that Daitya, to protect Arjuna as well as to test his devotion.
अध्याय ७
एवमर्चयतोः शम्भुं भूयोऽपि परया मुदा ।सम्वत्सरो व्यतीयाय तस्मिन्नेव तयोर्गृहे
evamarchayatoH shambhuM bhUyo.api parayA mudA | samvatsaro vyatIyAya tasminneva tayorgR^ihe
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The hunter had tucked up his lion-cloth and folded up I§iva*s banner. His body was lined with the white ash. He held a bow and arrows.
अध्याय ७
सम्वत्सरे व्यतिक्रान्ते स राजतनयो मुने ।गत्वा वनान्ते विप्रेण शिवस्यानुग्रहाद्विभोः
samvatsare vyatikrAnte sa rAjatanayo mune | gatvA vanAnte vipreNa shivasyAnugrahAdvibhoH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He carried the quiver suspended over his back. The Ganas too assumed the form of hunters. Siva too became the chief of Bhillas.
अध्याय ७
अकस्मादागतां तत्र दत्तां तज्जनकेन ह ।विवाह्य गन्धर्वसुतां चक्रे राज्यमकण्टकम्
akasmAdAgatAM tatra dattAM tajjanakena ha | vivAhya gandharvasutAM chakre rAjyamakaNTakam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The Commander-in-Ghief started various sounds. The grunting sound of the boar too spread over the quarters.
अध्याय ७
या विप्रवनिता पूर्वं तमपुष्णात्स्वपुत्रवत् ।सैव माताभवत्तस्य स भ्राता द्विजनन्दनः
yA vipravanitA pUrvaM tamapuShNAtsvaputravat | saiva mAtAbhavattasya sa bhrAtA dvijanandanaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Vya too has mentioned and the gods too. Siva is mentioned as the benefactor. Siva is the cause of happiness.
अध्याय ७
इत्थमाराध्य देवेशं धर्मगुप्ताह्वयः स वै ।विदर्भविषये राज्ञ्या तया भोगं चकार ह
itthamArAdhya deveshaM dharmaguptAhvayaH sa vai | vidarbhaviShaye rAj~nyA tayA bhogaM chakAra ha
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Vya too has mentioned and the gods too. Siva is mentioned as the benefactor. Siva is the cause of happiness.
अध्याय ७
भिक्षुवर्यावतारस्ते वर्णितश्च मयाधुना ।शिवस्य धर्मगुप्ताह्वनृपबालसुखप्रदः
bhikShuvaryAvatAraste varNitashcha mayAdhunA | shivasya dharmaguptAhvanR^ipabAlasukhapradaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Even in dreams, misery does not befall those who worship him with devotion. If it happens at all, it is due to their previous activities.
अध्याय ७
एतदाख्यानमनघं पवित्रं पावनं महत् ।धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं सर्वकामदम्
etadAkhyAnamanaghaM pavitraM pAvanaM mahat | dharmArthakAmamokShANAM sAdhanaM sarvakAmadam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
That must happen whether big or small. The fault is particularly that of the action that has begun to fructify.
अध्याय ७
य एतच्छृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः ।स भुक्त्वेहाखिलान्कामान् सोऽन्ते शिवपुरं व्रजेत्
ya etachChR^iNuyAnnityaM shrAvayedvA samAhitaH | sa bhuktvehAkhilAnkAmAn so.ante shivapuraM vrajet
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Or iva may dispel the misery by his will, after one has experienced the fruits of one's action big or small.
अध्याय ७
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| shrIgaNeshAya namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In order to protect Arjuna, Siva, favourably disposed towards his devotees, came there closely pursuing the boar. Between the two the animal rushed on and then halted. A wonderful horn was seen.
अध्याय ७
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः
shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In order to protect Arjuna, Siva, favourably disposed towards his devotees, came there closely pursuing the boar. Between the two the animal rushed on and then halted. A wonderful horn was seen.
अध्याय ७
श्रीशिवमहापुराणम् ॥ तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३२. द्वात्रिंशोऽध्यायः ।नन्दीश्वर उवाच ।शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः ।सुरेश्वरावतारस्ते धौम्याग्रजहितावहम्
shrIshivamahApurANam || tR^itIyAyAM shatarudrasaMhitAyAM 3\.32\. dvAtriMsho.adhyAyaH | nandIshvara uvAcha | shR^iNu tAta pravakShyAmi shivasya paramAtmanaH | sureshvarAvatAraste dhaumyAgrajahitAvaham
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then both of them discharged the arrow. Siva's arrow hit the tail, Arjuna's arrow hit the snout.
अध्याय ७
व्याघ्रपादसुतो धीमानुपमन्युः सतां प्रियः ।जन्मान्तरेण संसिद्धः प्राप्तो मुनिकुमारताम्
vyAghrapAdasuto dhImAnupamanyuH satAM priyaH | janmAntareNa saMsiddhaH prApto munikumAratAm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O forest-roamer, what do you say without under¬ standing? You are a fool. This arrow had been discharged by me just now. How can it be yours?
अध्याय ७
उवास मातुलगृहे स मात्रा शिशुरेव हि ।उपमन्युर्व्याघ्रपादिः स्याद्दरिद्रश्च दैवतः
uvAsa mAtulagR^ihe sa mAtrA shishureva hi | upamanyurvyAghrapAdiH syAddaridrashcha daivataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O hunter, listen. I shall explain. Your words are not true. O forest*wanderer, I know you. You are true to the caste in which you are born.
अध्याय ७
कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे ।ययाचे मातरं प्रीत्या बहुशो दुग्धलालसः
kadAchitkShIramatyalpaM pItavAnmAtulAshrame | yayAche mAtaraM prItyA bahusho dugdhalAlasaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
You have heard my words. You shall see my strength now. O Bhilla, return to your master. Do as vou pleas#*.
अध्याय ७
तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी ।सान्तः प्रविश्याथ तदा शुभोपायमरीरचत्
tachChrutvA putravachanaM tanmAtA cha tapasvinI | sAntaH pravishyAtha tadA shubhopAyamarIrachat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Lord f>iva, a Kirata, heard the message and approached Arjuna along with his army.
अध्याय ७
उञ्छवृत्त्यर्जितान्बीजान्पिष्ट्वालोड्य जलेन तान् ।उपलाल्य सुतं तस्मै सा ददौ कृत्रिमं पयः
u~nChavR^ittyarjitAnbIjAnpiShTvAloDya jalena tAn | upalAlya sutaM tasmai sA dadau kR^itrimaM payaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then Arjuna came to the ground, remembered the lous-like feet of Siva and caught hold of his feet deriving sufficient strength, thanks to his meditation on Siva.
अध्याय ७
पीत्वा च कृत्रिमं दुग्धं मात्रा दत्तं स बालकः ।नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चारुदत्पुनः
pItvA cha kR^itrimaM dugdhaM mAtrA dattaM sa bAlakaH | naitatkShIramiti prAha mAtaraM chArudatpunaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After saying this and lifting Arjuna with his own hands, the lord rid him of his bashfulness through his own lordly qualities.
अध्याय ७
श्रुत्वा सुतस्य रुदितं प्राह सा दुःखिता सुतम् ।सम्मार्ज्य नेत्रे पुत्रस्य कराभ्यां कमलाकृतिः
shrutvA sutasya ruditaM prAha sA duHkhitA sutam | sammArjya netre putrasya karAbhyAM kamalAkR^itiH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O ten-armed one, Obeisance to you the great soul. Obeisance to you holding the drum and the skull in your hands. Obeisance to you, the one wearing a garland of skulls.
अध्याय ७
मातोवाच ।क्षीरमत्र कुतोऽस्माकं वने निवसतां सदा ।प्रसादेन विना शम्भोः पयः प्राप्तिर्भवेन्न हि
mAtovAcha | kShIramatra kuto.asmAkaM vane nivasatAM sadA | prasAdena vinA shambhoH payaH prAptirbhavenna hi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Obeisance to you with the body refulgent like pure crystal and pure camphpr, obeisance to you with the Pinaka in your hand, obeisance to the bearer of the excellent Trident.
अध्याय ७
पूर्वजन्मनि यत्कृत्यं शिवमुद्दिश्य हे सुत ।तदेव लभ्यते नूनं नात्र कार्या विचारणा
pUrvajanmani yatkR^ityaM shivamuddishya he suta | tadeva labhyate nUnaM nAtra kAryA vichAraNA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Siva's arrow hit the tail and stopped at the snout. It struck the ground and entered it. Arjuna's arrow pierced through the body. It came out of the tail and fell at its side. The boar who was a Daitya fell dead on the ground.
अध्याय ७
इति मातृवचः श्रुत्वा व्याघ्रपादिः स बालकः ।प्रत्युवाच विशोकात्मा मातरं मातृवत्सलः
iti mAtR^ivachaH shrutvA vyAghrapAdiH sa bAlakaH | pratyuvAcha vishokAtmA mAtaraM mAtR^ivatsalaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The gods were much delighted. They showered flowers. Bowing down and eulogising they cried shouts of victory.
अध्याय ७
शोकेनालमिमं मातः शम्भुर्यद्यस्ति शङ्करः ।त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति
shokenAlamimaM mAtaH shambhuryadyasti sha~NkaraH | tyaja shokaM mahAbhAge sarvaM bhadraM bhaviShyati
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing the cruel form of the Daitya, Siva was glad and Arjuna was happy.
अध्याय ७
शृणु मातर्वचो मेऽद्य महादेवोऽस्ति चेत्क्वचित् ।चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्
shR^iNu mAtarvacho me.adya mahAdevo.asti chetkvachit | chirAdvA hyachirAdvApi kShIrodaM sAdhayAmyaham
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
With an excessively happy mind Arjuna said— ''O this is a huge Daitya. He had assumed this wonderful form and had come here to kill me. But I have been saved by Siva. Lord Siva has given me keen intelligence. There is no doubt in this."
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा स शिशुः प्रीत्या शिवं मेऽस्त्वित्युदीर्य च ।विसृज्य तां सुप्रणम्य तपः कर्तुं प्रचक्रमे
nandIshvara uvAcha | ityuktvA sa shishuH prItyA shivaM me.astvityudIrya cha | visR^ijya tAM supraNamya tapaH kartuM prachakrame
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After thinking thus Arjuna repeated Siva's name. He bowed to Siva and eulogised him again and again.
अध्याय ७
हिमवत्पर्वतगतः वायुभक्षः समाहितः ।अष्टेष्टकाभिः प्रासादं कृत्वा लिङ्गं च मृन्मयम्
himavatparvatagataH vAyubhakShaH samAhitaH | aShTeShTakAbhiH prAsAdaM kR^itvA li~NgaM cha mR^inmayam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O omni*'cient Sanatkumara, listen to the sport of the great soul Siva full of affection for the devotee and to the test of its stability.
अध्याय ७
तत्रावाह्य शिवं साम्बं भक्त्या पञ्चाक्षरेण ह ।पत्रपुष्पादिभिर्वन्यैः समानर्च शिशुः स वै
tatrAvAhya shivaM sAmbaM bhaktyA pa~nchAkShareNa ha | patrapuShpAdibhirvanyaiH samAnarcha shishuH sa vai
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Siva immediately sent his attendant to fetch the arrow. The Arjuna too came there.
अध्याय ७
ध्यात्वा शिवं च तं साम्बं जपन्पञ्चाक्षरं मनुम् ।समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमं तपः
dhyAtvA shivaM cha taM sAmbaM japanpa~nchAkSharaM manum | samabhyarchya chiraM kAlaM chachAra paramaM tapaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The Gana and Arjuna reached the place simultane¬ ously for the arrow. Arjuna rebuked him and took up his arrow.
अध्याय ७
तपसा तस्य बालस्य ह्युपमन्योर्महात्मनः ।चराचरं च भुवनं प्रदीपितमभून्मुने
tapasA tasya bAlasya hyupamanyormahAtmanaH | charAcharaM cha bhuvanaM pradIpitamabhUnmune
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The Gaa said—excellent sage, why do you take this arrow? The arrow is mine. Leave it off."
अध्याय ७
एतस्मिन्नन्तरे शम्भुर्विष्ण्वाद्यैः प्रार्थितः प्रभुः ।परीक्षितुं च तद्भक्तिं शक्ररूपोऽभवत्तदा
etasminnantare shambhurviShNvAdyaiH prArthitaH prabhuH | parIkShituM cha tadbhaktiM shakrarUpo.abhavattadA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O excellent sage, thus addressed by the Gana of the Bhilla, Arjuna remembered Siva and spoke.
अध्याय ७
शिवा शचीस्वरूपाभूद्गणाः सर्वेऽभवन्सुराः ।ऐरावतगजो नन्दी सर्वमेव च तन्मयम्
shivA shachIsvarUpAbhUdgaNAH sarve.abhavansurAH | airAvatagajo nandI sarvameva cha tanmayam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing his words, the leader of the Ganas laughed and spoke to Arjuna who was in the garb of a sage.
अध्याय ७
ततः साम्बः शिवः शक्रस्वरूपः सगणो द्रुतम् ।जगामानुग्रहं कर्तुमुपमन्योस्तदाश्रमम्
tataH sAmbaH shivaH shakrasvarUpaH sagaNo drutam | jagAmAnugrahaM kartumupamanyostadAshramam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, listen. You arc a sage in disguise. You are not a true sage. You do not perform penance. People are being deceived by you.
अध्याय ७
परीक्षितुं च तद्भक्तिं शक्ररूपधरो हरः ।प्राह गम्भीरया वाचा बालकं तं मुनीश्वर
parIkShituM cha tadbhaktiM shakrarUpadharo haraH | prAha gambhIrayA vAchA bAlakaM taM munIshvara
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
How can a saint utter a lie? Do not take me to be single-handed. Know me to be the commander-in-chief.
अध्याय ७
सुरेश्वर उवाच ।तुष्टोऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत ।ददामि चेच्छितान्कामान् सर्वान्नात्रास्ति संशयः
sureshvara uvAcha | tuShTo.asmi te varaM brUhi tapasAnena suvrata | dadAmi chechChitAnkAmAn sarvAnnAtrAsti saMshayaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, why do you wish to lose the fruit of your penance? Truly have I heard that penance is marrfcd
अध्याय ७
एवमुक्तः स वै तेन शक्ररूपेण शम्भुना ।वरयामि शिवे भक्तिमित्युवाच कृताञ्जलिः
evamuktaH sa vai tena shakrarUpeNa shambhunA | varayAmi shive bhaktimityuvAcha kR^itA~njaliH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
If you do not give up this arrow you will be an ungrateful fellow. It was certainly to save you that my master discharged this arrow.
अध्याय ७
तन्निशम्य हरिः प्राह मां न जानासि लेखपम् ।त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्
tannishamya hariH prAha mAM na jAnAsi lekhapam | trailokyAdhipatiM shakraM sarvadevanamaskR^itam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Your enemy has been killed by him and you have kept the arrow to yourself. Very ungrateful indeed arc you. You are making your own penance fruitless.
अध्याय ७
मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा ।ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्
madbhakto bhava viprarShe mAmevArchaya sarvadA | dadAmi sarvaM bhadraM te tyaja rudraM cha nirguNam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
You do not speak the truth. What you wish to gfain thereby? If you have any need for the arrow, you may approach my master and request him.
अध्याय ७
रुद्रेण निर्गुणेनालं किं ते कार्यं भविष्यति ।देवजातिबहिर्भूतो यः पिशाचत्वमागतः
rudreNa nirguNenAlaM kiM te kAryaM bhaviShyati | devajAtibahirbhUto yaH pishAchatvamAgataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He can give you many similar arrows. My master is here. Why don't you request him?
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।तच्छ्रुत्वा स मुनेः पुत्रो जपन्पञ्चाक्षरं मनुम् ।मन्यमानो धर्मविघ्नं प्राह तं कर्तुमागतम्
nandIshvara uvAcha | tachChrutvA sa muneH putro japanpa~nchAkSharaM manum | manyamAno dharmavighnaM prAha taM kartumAgatam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Unmindful of his hc'p to you, you wish him harm. This does not behove you. Eschew this fickleness.'
अध्याय ७
उपमन्युरुवाच ।त्वयैवं कथितं सर्वं भवनिन्दारतेन वै ।प्रसङ्गाद्देवदेवस्य निर्गुणत्वं पिशाचता
upamanyuruvAcha | tvayaivaM kathitaM sarvaM bhavanindAratena vai | prasa~NgAddevadevasya nirguNatvaM pishAchatA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing his words, Arjuna, son of Pftha, was angry. After remembering Iiva, he spoke these measured words.
अध्याय ७
त्वं न जानासि वै रुद्रं सर्वदेवेश्वरेश्वरम् ।ब्रह्मविष्णुमहेशानां जनकं प्रकृतेः परम्
tvaM na jAnAsi vai rudraM sarvadeveshvareshvaram | brahmaviShNumaheshAnAM janakaM prakR^iteH param
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
I am a king. You are a thief. How can a war be pursued? I must fight with people equal in strength to me, never with base people.
अध्याय ७
सदसद् वयक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः ।नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद् वृणोम्यहम्
sadasad vayaktamavyaktaM yamAhurbrahmavAdinaH | nityamekamanekaM cha varaM tasmAd vR^iNomyaham
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Your master will be only like you. We are the benevolent donors and you the forest-dwellers, thieves.
अध्याय ७
हेतुवादविनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।यमुशन्ति हि तत्त्वज्ञा वरं तस्माद् वृणोम्यहम्
hetuvAdavinirmuktaM sA~NkhyayogArthadaM param | yamushanti hi tattvaj~nA varaM tasmAd vR^iNomyaham
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
How can the king of foresters be requested by me now? O forest-wanderer, why don't you beg the arrow of me?
अध्याय ७
नास्ति शम्भोः परं तत्त्वं सर्वकारणकारणत् ।ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां श्रेष्ठो गुणपराद्विभोः
nAsti shambhoH paraM tattvaM sarvakAraNakAraNat | brahmaviShNvAdidevAnAM shreShTho guNaparAdvibhoH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
I shall readily give you the arrows. Certainly I have many. If a king docs not give what is taken, your objection may come up.
अध्याय ७
नाहं वृणे वरं त्वत्तो न विष्णोर्ब्रह्मणोऽपि वा ।नान्यस्मादमराद्वापि शङ्करो वरदोऽस्तु मे
nAhaM vR^iNe varaM tvatto na viShNorbrahmaNo.api vA | nAnyasmAdamarAdvApi sha~Nkaro varado.astu me
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Why should there be a long talk? Let your master come and fight with me. Defeating me in the battle,
अध्याय ७
बहुनात्र किमुक्तेन वच्मि तत्त्वं मतं स्वकम् ।न प्रार्थये पशुपतेरन्यं देवादिकं स्फुटम्
bahunAtra kimuktena vachmi tattvaM mataM svakam | na prArthaye pashupateranyaM devAdikaM sphuTam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing these words of Arjuna who derived his strength from the mercy of lord Siva the forester spoke these words.
अध्याय ७
मद्भावं शृणु गोत्रारे मयाद्यानुमितं त्विदम् ।भवान्तरे कृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य चेत्
madbhAvaM shR^iNu gotrAre mayAdyAnumitaM tvidam | bhavAntare kR^itaM pApaM shrutA nindA bhavasya chet
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
You are ignorant. You are not a sage. Why do you invite death? Give up the arrow and stay here happily or you will come ito grief.
अध्याय ७
श्रुत्वा निन्दां भवस्याथ तत्क्षणादेव सन्त्यजेत् ।स्वदेहं तन्निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति
shrutvA nindAM bhavasyAtha tatkShaNAdeva santyajet | svadehaM tannihatyAshu shivalokaM sa gachChati
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus challenged by the forester who derived his strength from Siva and who was a Gana, Arjuna, son of Pandu remembered!§iva and said.
अध्याय ७
आस्तां तावन्ममेच्छेयं क्षीरं प्रति सुराधम ।निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतत्कलेवरम्
AstAM tAvanmamechCheyaM kShIraM prati surAdhama | nihatya tvAM shivAstreNa tyajAmyetatkalevaram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O forester, listen attentively to my words. If your master comes here I shall show my strength.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।एवमुक्त्वोपमन्युस्तं मर्तुं व्यवसितः स्वयम् ।क्षीरे वाच्छामपि त्यक्त्वा निहन्तुं शक्रमुद्यतः
nandIshvara uvAcha | evamuktvopamanyustaM martuM vyavasitaH svayam | kShIre vAchChAmapi tyaktvA nihantuM shakramudyataH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
It does not behove me to fight with you. I shall fight with your master. The fight between a lion and a jackal is very ridiculous.
अध्याय ७
भस्मादाय तदाधारादघोस्त्राभिमन्त्रितम् ।विसृज्य शक्रमुद्दिश्य ननाद स मुनिस्तदा
bhasmAdAya tadAdhArAdaghostrAbhimantritam | visR^ijya shakramuddishya nanAda sa munistadA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, thus addressed by Arjuna, the Bhilla returned to the place where the general Kirata, the incarnation of l§iva, stood.
अध्याय ७
स्मृत्वा स्वेष्टपदद्वन्द्वं स्वदेहं दग्धुमुद्यतः ।आग्नेयीं धारणां बिभ्रदुपमन्युरवस्थितः
smR^itvA sveShTapadadvandvaM svadehaM dagdhumudyataH | AgneyIM dhAraNAM bibhradupamanyuravasthitaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
He mentioned Arjunas talk in detail to lord Siva, the great soul in the form of Bhilla.
अध्याय ७
एवं व्यवसिते विप्रे भगवान् शक्ररूपवान् ।वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः
evaM vyavasite vipre bhagavAn shakrarUpavAn | vArayAmAsa saumyena dhAraNAM tasya yoginaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing Kirata with his army, Arjuna, son of Pandu, look up his bow and arrows and faced him.
अध्याय ७
तद्विसृष्टमघोरास्त्रं नन्दीश्वरनियोगतः ।जगृहे मध्यतः क्षिप्तं नन्दी शङ्करवल्लभम्
tadvisR^iShTamaghorAstraM nandIshvaraniyogataH | jagR^ihe madhyataH kShiptaM nandI sha~Nkaravallabham
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then Kirata sent the messenger again and
अध्याय ७
स्वरूपमेव भगवानास्थाय परमेश्वरः ।दर्शयामास विप्राय बालेन्दुकृतशेखरम्
svarUpameva bhagavAnAsthAya parameshvaraH | darshayAmAsa viprAya bAlendukR^itashekharam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O sage, sec this army coming. Give up the arrow and go away. Why do you seek death for a trifle.
अध्याय ७
क्षीरार्णवसहस्रं च दध्यादेरर्णवं तथा ।भक्ष्यभोज्यार्णवं तस्मै दर्शयामास स प्रभुः
kShIrArNavasahasraM cha dadhyAderarNavaM tathA | bhakShyabhojyArNavaM tasmai darshayAmAsa sa prabhuH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
What the lord said, the Gana of Siva mentioned that to Arjuna in detail after approaching him.
अध्याय ७
एवं स ददृशे शम्भुर्देव्या सार्धं वृषोपरि ।गणेश्वरैस्त्रिशूलाद्यैर्दिव्यास्त्रैरपि संवृतः
evaM sa dadR^ishe shambhurdevyA sArdhaM vR^iShopari | gaNeshvaraistrishUlAdyairdivyAstrairapi saMvR^itaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On hearing that, Arjuna replied to the messenger "You shall tell your general that the reverse of what he says will happen to him.
अध्याय ७
दिवि दुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात ह ।विष्णुब्रह्मेन्द्रप्रमुखैर्देवैश्छन्ना दिशो दश
divi dundubhayo neduH puShpavR^iShTiH papAta ha | viShNubrahmendrapramukhairdevaishChannA disho dasha
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
If I were to give up the arrow that belongs to me I shall be the cause of ignominy to my family.
अध्याय ७
अथोपमन्युरानन्दसमुद्रोर्मिभिरावृतः ।पपात दण्डवद्भूमौ भक्तिनम्रेण चेतसा
athopamanyurAnandasamudrormibhirAvR^itaH | papAta daNDavadbhUmau bhaktinamreNa chetasA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Well may my brothers be distressed. Let all my knowledge be fruitless. So, come on to fight with me.
अध्याय ७
एतस्मिन्समये तत्र सस्मितो भगवान्भवः ।एह्येहीति समाहूय मूर्ध्न्याघ्राय ददौ वरान्
etasminsamaye tatra sasmito bhagavAnbhavaH | ehyehIti samAhUya mUrdhnyAghrAya dadau varAn
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus replied by Arjuna the Bhilla returned to his master and conveyed all that Arjuna had said.
अध्याय ७
शिव उवाच ।वत्सोपमन्यो तुष्टोऽस्मि त्वदाचरणतो वरात् ।दृढभक्तोऽसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितोऽधुना
shiva uvAcha | vatsopamanyo tuShTo.asmi tvadAcharaNato varAt | dR^iDhabhakto.asi viprarShe mayA jij~nAsito.adhunA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing him comci Arjuna meditated on Siva and fought with him a terrible battle.
अध्याय ७
भक्ष्यभोगान्यथाकामं बान्धवैर्भुङ्क्ष्व सर्वदा ।सुखी भव सदा दुःखनिर्मुक्तो भक्तिमान्मम
bhakShyabhogAnyathAkAmaM bAndhavairbhu~NkShva sarvadA | sukhI bhava sadA duHkhanirmukto bhaktimAnmama
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Arjuna split the arrows discharged by Kirata and his ganas. Then he thought upon Siva.
अध्याय ७
उपमन्यो महाभाग तवाम्बैषा हि पार्वती ।मया पुत्रीकृतो ह्यद्य कुमारत्वं सनातनम्
upamanyo mahAbhAga tavAmbaiShA hi pArvatI | mayA putrIkR^ito hyadya kumAratvaM sanAtanam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
When distressed by him, the Ganas fled to the quarters. Then Siva summoned the chief Ganas. But they did not respond to his call.
अध्याय ७
दुग्धदध्याज्यमधुनामर्णवाश्च सहस्रशः ।भक्ष्यभोज्यादिवस्तूनामर्णवाश्चाखिलास्तथा
dugdhadadhyAjyamadhunAmarNavAshcha sahasrashaH | bhakShyabhojyAdivastUnAmarNavAshchAkhilAstathA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Siva and Arjuna of great strength and exploit fought each other with various weapons of war.
अध्याय ७
तुभ्यं दत्ता मया प्रीत्या त्वं गृह्णीष्व महामुने ।अमरत्वं तथा दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम्
tubhyaM dattA mayA prItyA tvaM gR^ihNIShva mahAmune | amaratvaM tathA dattaM gANapatyaM cha shAshvatam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Taking pity on him Siva approached Arjuna, but Arjuna hit him heavily.
अध्याय ७
पिताहं ते महादेवो माता ते जगदम्बिका ।वरान्वरय सुप्रीत्या मनोऽभिलषितान्परान्
pitAhaM te mahAdevo mAtA te jagadambikA | varAnvaraya suprItyA mano.abhilaShitAnparAn
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Siva split the weapons of Arjuna as well as his armour. Aijuna stood in his bare body.
अध्याय ७
अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः ।यशस्वी वरतेजस्वी दिव्यज्ञानी महाप्रभुः
ajarashchAmarashchaiva bhava tvaM duHkhavarjitaH | yashasvI varatejasvI divyaj~nAnI mahAprabhuH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Although afflicted by fear, Arjuna remembered Siva and fought a duel with the general spiritedly.
अध्याय ७
अथ शम्भुः प्रसन्नात्मा स्मृत्वा तस्य तपो महत् ।पुनर्दश वरान्दिव्यान्मुनये ह्यूपमन्यवे
atha shambhuH prasannAtmA smR^itvA tasya tapo mahat | punardasha varAndivyAnmunaye hyUpamanyave
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
The earth along with the oceans shook due to their fight. "What will happen now?" Thinking thus, the gods were distressed.
अध्याय ७
व्रतं पाशुपतं ज्ञानं व्रतयोगं च तत्त्वतः ।ददौ तस्मै प्रवक्तृत्वं पाटवं च निजं पदम्म्
vrataM pAshupataM j~nAnaM vratayogaM cha tattvataH | dadau tasmai pravaktR^itvaM pATavaM cha nijaM padamm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In the meantime, lord Siva stood in mid-air and fought. Arjuna too did likewise.
अध्याय ७
एवं दत्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्य तम् ।मूर्ध्न्याघ्राय सुतस्तेऽयमिति देव्यै न्यवेदयत्
evaM dattvA mahAdevaH karAbhyAmupagR^ihya tam | mUrdhnyAghrAya sutaste.ayamiti devyai nyavedayat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Flying at each other, lord Siva and the earthly king Arjuna fought with each other. On seeing that wonder¬ ful battle the gods were surprised.
अध्याय ७
देवी च शृण्वती प्रीत्या मूर्ध्नि देशे कराम्बुजम् ।विन्यस्य प्रददौ तस्मै कुमारपदमक्षयम्
devI cha shR^iNvatI prItyA mUrdhni deshe karAmbujam | vinyasya pradadau tasmai kumArapadamakShayam
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Catching hold of his feet, Arjuna whirled him. Lord Siva, favourably disposed towards his disciples, laughed indulging in divine sports.
अध्याय ७
क्षीराब्धिमपि साकारं क्षीरस्वादुकरोदधिः ।उपास्थाय ददौ तस्मै पिण्डीभूतमनश्वरम्
kShIrAbdhimapi sAkAraM kShIrasvAdukarodadhiH | upAsthAya dadau tasmai piNDIbhUtamanashvaram
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Then Siva smiled and revealed his wonderful auspicious form as he is always well disposed to his devotees.
अध्याय ७
योगैश्वर्यं सदा तुष्टं ब्रह्मविद्यामनश्वराम् ।समृद्धिं परमां तस्मै ददौ सन्तुष्टमानसः
yogaishvaryaM sadA tuShTaM brahmavidyAmanashvarAm | samR^iddhiM paramAM tasmai dadau santuShTamAnasaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
On seeing that beautiful form, the form of the excellent supreme being as mentioned in the Vedas, Sastras and Puranas, the form which Vyasa had advised him to meditate upon, the form which bestows all Siddhis, the form of Siva, Arjuna was abashed and surprised much.
अध्याय ७
सोऽपि लब्ध्वा वरान्दिव्यान्कुमारत्वं च सर्वदा ।तस्माच्छिवाच्च तस्याश्च शिवाया मुदितोऽभवत्
so.api labdhvA varAndivyAnkumAratvaM cha sarvadA | tasmAchChivAchcha tasyAshcha shivAyA mudito.abhavat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
"Ha, this is Siva, this is Siva who has been chosen by me as my lord, the lord of the three worlds him¬ self. O what a thing have I committed now!
अध्याय ७
ततः प्रसन्नचेतस्कः सुप्रणम्य कृताञ्जलिः ।ययाचे स वरं प्रीत्या देवदेवान्महेश्वरात्
tataH prasannachetaskaH supraNamya kR^itA~njaliH | yayAche sa varaM prItyA devadevAnmaheshvarAt
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After thinking thus within himself he joined his palms in reverence and bending his head he bowed to the lord with pleasure. Then he spoke in a delighted manner.
अध्याय ७
उपमन्युरुवाच ।प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर ।स्वभक्तिं देहि परमां दिव्यामव्यभिचारिणीम्
upamanyuruvAcha | prasIda devadevesha prasIda parameshvara | svabhaktiM dehi paramAM divyAmavyabhichAriNIm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O great god, O lord of gods, O Siva the merciful, O lord of all, my fault shall be forgiven by you.
अध्याय ७
श्रद्धां देहि महादेव स्वसम्बन्धिषु मे सदा ।स्वदास्यं परमं स्नेहं स्वसान्निध्यं च सर्वदा
shraddhAM dehi mahAdeva svasambandhiShu me sadA | svadAsyaM paramaM snehaM svasAnnidhyaM cha sarvadA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
What you have done? By concealing your own form you have deceived me now. Fie on me who fought with you, my master, O lord.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।एवमुक्त्वा प्रसन्नात्मा हर्षगद्गदया गिरा ।तुष्टाव स महादेवमुपमन्युर्द्विजोत्तमः
nandIshvara uvAcha | evamuktvA prasannAtmA harShagadgadayA girA | tuShTAva sa mahAdevamupamanyurdvijottamaH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus Arjuna, son of Panqlu, repented. He fell at the feet of lord Siva.
अध्याय ७
एवमुक्तः शिवस्तेन सर्वेषां शृण्वतां प्रभुः ।प्रत्युवाच प्रसन्नात्मोपमन्युं सकलेश्वरः
evamuktaH shivastena sarveShAM shR^iNvatAM prabhuH | pratyuvAcha prasannAtmopamanyuM sakaleshvaraH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Cheering up in various ways the delighted lord Siva, favourably disposed to his devotees, replied to Arjuna.
अध्याय ७
शिव उवाच ।वत्सोपमन्यो धन्यस्त्वं मम भक्तो विशेषतः ।सर्वं दत्तं मया ते हि यद् वृतं भवतानघ
shiva uvAcha | vatsopamanyo dhanyastvaM mama bhakto visheShataH | sarvaM dattaM mayA te hi yad vR^itaM bhavatAnagha
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Arjuna, do not worry yourself. You are a great devotee of mine. I have done this just to test you. Give up your sorrow.
अध्याय ७
अजरश्चामरश्च त्वं सर्वदा दुःखवर्जितः ।सर्वपूज्यो निर्विकारी भक्तानां प्रवरो भव
ajarashchAmarashcha tvaM sarvadA duHkhavarjitaH | sarvapUjyo nirvikArI bhaktAnAM pravaro bhava
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Delighting Arjuna, son of Pandu, honoured by
अध्याय ७
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ।भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती
akShayA bAndhavAshchaiva kulaM gotraM cha te sadA | bhaviShyati dvijashreShTha mayi bhaktishcha shAshvatI
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O Arjuna, foremost among the sons of Pandu, 1 am delighted. Choose your boon. By your hits and blows I have been worshipped by you. I consider it so.
अध्याय ७
सान्निध्यं चाश्रये नित्यं करिष्यामि मुने तव ।तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यसि
sAnnidhyaM chAshraye nityaM kariShyAmi mune tava | tiShTha vatsa yathAkAmaM notkaNThAM cha kariShyasi
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
This has been done by my own will. I'he fault is not yours. There is nothing which cannot be given to you. Choose whatever you desire.
अध्याय ७
नन्दीश्वर उवाच ।एवमुक्त्वा स भगवांस्तस्मै दत्त्वा वरान्वरान् ।साम्बश्च सगणः सद्यस्तत्रैवान्तर्दधे प्रभुः
nandIshvara uvAcha | evamuktvA sa bhagavAMstasmai dattvA varAnvarAn | sAmbashcha sagaNaH sadyastatraivAntardadhe prabhuH
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
In order to establish the rule of your fame among your enemies what you have done is auspicious. You shall not be struck with grief. Eschew all your feebleness.
अध्याय ७
उपमन्युः प्रसन्नात्मा प्राप्य शम्भोर्वरान्वरान् ।जगाम जननीस्थानं मात्रे सर्वमवर्णयत्
upamanyuH prasannAtmA prApya shambhorvarAnvarAn | jagAma jananIsthAnaM mAtre sarvamavarNayat
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Thus addressed by lord Siva, Arjuna stood care¬ fully and spoke to Siva with devotion.
अध्याय ७
तच्छ्रुत्वा तस्य जननी महाहर्षमवाप सा ।सर्वपूज्योऽभवत्सोऽपि सुखं प्रापाधिकं सदा
tachChrutvA tasya jananI mahAharShamavApa sA | sarvapUjyo.abhavatso.api sukhaM prApAdhikaM sadA
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
After saying this, the son of Pandu eulogised Siva the great lord, devotedly, in the manner approved of by the Vedas.
अध्याय ७
इत्थं ते वर्णितस्तात शिवस्य परमात्मनः ।सुरेश्वरावतारो हि सर्वदा सुखदः सताम्
itthaM te varNitastAta shivasya paramAtmanaH | sureshvarAvatAro hi sarvadA sukhadaH satAm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
"Obeisance to you the lord of gods. Obeisance to you the resident of Kailasa. O Sadaiva, obeisance to you. Obeisance to you, the five-faced®* one.
अध्याय ७
इदमाख्यानमनघं सर्वकामफलप्रदम् ।स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्
idamAkhyAnamanaghaM sarvakAmaphalapradam | svargyaM yashasyamAyuShyaM bhuktimuktipradaM satAm
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
Obeisance to Kapardin (one with matted hair), obeisance to you, the three-eyed. Obeisance to the delighted one, obeisance to the thousand-faced.
अध्याय ७
य एतच्छृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः ।इह सर्वसुखं भुक्त्वा सोऽन्ते शिवगतिं लभेत्
ya etachChR^iNuyAdbhaktyA shrAvayedvA samAhitaH | iha sarvasukhaM bhuktvA so.ante shivagatiM labhet
हिन्दी अर्थ
॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता
English
O blue-necked one, obeisance to you. Obeisance to Sadyojata. O bull-bannered one, obeisance to you with Parvati as your left half.
स्रोत: https://sanskritdocuments.org/doc_purana/ · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Shiva Purana — Chapter 7
शिवपुराण
Imported text; printed edition not recorded
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Open Sanskrit text archives (see the source link)
डिजिटल पुरालेख देखेंNumbering follows the imported source and may differ from other editions.
Digitised text taken from the archive linked below. It has not been collated against a printed edition by this site.
Numbering follows the imported source and may differ from other editions.