Beginner (जिज्ञासु): Direct entry: original verse, clear literal translation, and accessible life takeaway. (मूल श्लोक, सरल शब्दार्थ और जीवनोपयोगी सार।)
॥ पञ्चमं ब्राह्मणम् मन्त्र १ [VI.v.1] अथ वँशः ।पौतिमाषीपुत्रः कात्यायनीपुत्रात् कात्यायनीपुत्रो गौतमीपुत्राद् गौतमीपुत्रो भारद्वाजीपुत्राद् भारद्वाजीपुत्रः पाराशरीपुत्रात् पाराशरीपुत्र औपस्वस्तीपुत्राद् औपस्वस्तीपुत्रः पाराशरीपुत्रात् पाराशरीपुत्रः कात्यायनीपुत्रात् कात्यायनीपुत्रः कौशिकीपुत्रात् कौशिकीपुत्र आलम्बीपुत्राच्च वैयाघ्रपदीपुत्राच्च वैयाघ्रपदीपुत्रः काण्वीपुत्राच्च कापीपुत्राच्च कापीपुत्रः
Explain this line · इस पंक्ति को सरल भाषा में समझें
|| pa~nchamaM brAhmaNam mantra 1 ##[VI.v.1]## atha va{\m+}shaH | pautimAShIputraH kAtyAyanIputrAt kAtyAyanIputro gautamIputrAd gautamIputro bhAradvAjIputrAd bhAradvAjIputraH pArAsharIputrAt pArAsharIputra aupasvastIputrAd aupasvastIputraH pArAsharIputrAt pArAsharIputraH kAtyAyanIputrAt kAtyAyanIputraH kaushikIputrAt kaushikIputra AlambIputrAchcha vaiyAghrapadIputrAchcha vaiyAghrapadIputraH kANvIputrAchcha kApIputrAchcha kApIputraH
यास्मान् बीरवतोऽकरदिति । तं वा एतमाहूरतिपितां बताभूरतिपितामहो बताभूः परमां बत काष्ठां घरापच्छ्विया यशसा बह्मदच॑सेन य ॒दुवंविदो व्राह्मण. इसके बाद 'इलासि" इत्यादि अभिमन्तित करे। तं वा एतमाहुः इस वाक्यद्रारा यहु बताया अथ वशः । पोतिमाषीपुत्रः काव्यायनीपुत्रात् काट्यायनौ तनो गौतमी पुत्राद् गौतमीपुत्रो भारदाजी- रीपुत्रः क्ायायनीपुत्रात् कास्थायनीपुत्रः कोरिकी-
अक्षरशः अनुवाद — मूल संस्कृत श्लोक के प्रत्येक पद का प्रत्यक्ष अर्थ।
Now follows the line of pupils (vaṃśa). Pautimāṣīputra from Kātyāyanīputra.
Direct literal rendering preserving Sanskrit philosophical terminology.
परम्परागत भाष्यTraditional commentaryTraditional Commentary (परम्परागत भाष्य)परम्परागत भाष्य
Pluralistic Tradition Neutrality (सम्प्रदाय-तटस्थता):
Classical commentaries represent distinct philosophical darshanas (Advaita, Vishishtadvaita, Dvaita). Dharma Granth presents multiple traditional viewpoints without declaring any single tradition as universal or exclusive.
Layers side by side · परतों की तुलना
Each layer is labelled by what it is. None is presented as the correct or best reading.
Original Sanskrit
Source scripture
॥ पञ्चमं ब्राह्मणम् मन्त्र १ [VI.v.1] अथ वँशः । पौतिमाषीपुत्रः कात्यायनीपुत्रात् कात्यायनीपुत्रो गौतमीपुत्राद् गौतमीपुत्रो भारद्वाजीपुत्राद् भारद्वाजीपुत्रः पाराशरीपुत्रात् पाराशरीपुत्र औपस्वस्तीपुत्राद् औपस्वस्तीपुत्रः पाराशरीपुत्रात् पाराशरीपुत्रः कात्यायनीपुत्रात् कात्यायनीपुत्रः कौशिकीपुत्रात् कौशिकीपुत्र आलम्बीपुत्राच्च वैयाघ्रपदीपुत्राच्च वैयाघ्रपदीपुत्रः काण्वीपुत्राच्च कापीपुत्राच्च कापीपुत्रः
Literal translation
Translation of the source text
Now follows the line of pupils (vaṃśa). Pautimāṣīputra from Kātyāyanīputra.
Traditional commentary
No reviewed traditional commentary has been added for this verse yet, so there is nothing to compare. Commentaries will appear here only with their commentator, edition and review status.
Simple explanation
Editorial explanation, not scripture
Sense: Now follows the line of pupils (vaṃśa). Pautimāṣīputra from Kātyāyanīputra.
Sense: Now follows the line of pupils (vaṃśa). Pautimāṣīputra from Kātyāyanīputra.
शोध संदर्भResearch context · not scriptureComparative Research Noteशोध टिप्पणी
यास्मान् बीरवतोऽकरदिति। दोहराया हुआ स्वर श्वास और अवधान को एक लय में लाता है, इसलिए शब्द यहाँ केवल सूचना नहीं, साधना का साधन है।
A modern parallel offered for reflection. It is not part of the scripture, and it has not been checked against the original sources it may allude to.
स्रोतSources and editionSources and editionस्रोत एवं संस्करण
- Sanskrit text
- sanskritdocuments.org/doc_upanishhat/brihadaaraNyaka.itx · fetched 2026-06-03
- Translations
- Hindi: not flagged as AI · English: not flagged as AI
- Explanation, reflection, research
- Editorial text; no AI flag recorded
- Last updated
- 2026-10-16
- Licence note (as recorded)
- Sanskrit mūla — public domain. Digitized by sanskritdocuments.org.
Found a mistake?
विस्तृत स्रोत एवं भाष्य वर्गीकरण