Beginner (जिज्ञासु): Direct entry: original verse, clear literal translation, and accessible life takeaway. (मूल श्लोक, सरल शब्दार्थ और जीवनोपयोगी सार।)
याज्ञवल्क्येन आख्ययन्ते मन्त्र ४ [VI.v.4] समानमा साञ्जीवीपुत्रात् सञ्जिवीपुत्रो माण्डूकायनेर् माण्डूकायनिर्माण्डव्यान् माण्डव्यः कौत्सात् कौत्सो माहित्थेर् माहित्थिर्वामकक्षायणाद् वामकक्षायणः शाण्डिल्याच् छाण्डिल्यो वात्स्याद् वात्स्यः कुश्रेः कुश्रिर्यज्ञवचसो राजस्तम्बायनाद् यज्ञवचा राजस्तम्बायनस्तुरात्कावषेयात् तुरः कावषेयः प्रजापतेः प्रजापतिर्ब्रह्मणो ब्रह्म स्वयम्भु ।ब्रह्मणे नमः
Explain this line · इस पंक्ति को सरल भाषा में समझें
yAj~navalkyena Akhyayante mantra 4 ##[VI.v.4]## samAnamA sA~njIvIputrAt sa~njivIputro mANDUkAyaner mANDUkAyanirmANDavyAn mANDavyaH kautsAt kautso mAhitther mAhitthirvAmakakShAyaNAd vAmakakShAyaNaH shANDilyAch ChANDilyo vAtsyAd vAtsyaH kushreH kushriryaj~navachaso rAjastambAyanAd yaj~navachA rAjastambAyanasturAtkAvaSheyAt turaH kAvaSheyaH prajApateH prajApatirbrahmaNo brahma svayambhu | brahmaNe namaH
मूल पाठ सहायकReading aid for the sourceWord by word (पदच्छेद व अन्वय)पदच्छेद
The same as far as Sâñgîvîputra (No. 36), then
श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ इृहदारण्यकोपनिषद्भाष्ये इहदारण्यकोपनिषद्धाभ्यं सम्पण १. अर्थात् इनमें पौरुषेयत्वका दोष नहीं है । नात्कात्तात्ाः तफन्तात्तनजि
अक्षरशः अनुवाद — मूल संस्कृत श्लोक के प्रत्येक पद का प्रत्यक्ष अर्थ।
The same as far as Sâñgîvîputra (No. 36), then
Direct literal rendering preserving Sanskrit philosophical terminology.
परम्परागत भाष्यTraditional commentaryTraditional Commentary (परम्परागत भाष्य)परम्परागत भाष्य
Pluralistic Tradition Neutrality (सम्प्रदाय-तटस्थता):
Classical commentaries represent distinct philosophical darshanas (Advaita, Vishishtadvaita, Dvaita). Dharma Granth presents multiple traditional viewpoints without declaring any single tradition as universal or exclusive.
Layers side by side · परतों की तुलना
Each layer is labelled by what it is. None is presented as the correct or best reading.
Original Sanskrit
Source scripture
याज्ञवल्क्येन आख्ययन्ते मन्त्र ४ [VI.v.4] समानमा साञ्जीवीपुत्रात् सञ्जिवीपुत्रो माण्डूकायनेर् माण्डूकायनिर्माण्डव्यान् माण्डव्यः कौत्सात् कौत्सो माहित्थेर् माहित्थिर्वामकक्षायणाद् वामकक्षायणः शाण्डिल्याच् छाण्डिल्यो वात्स्याद् वात्स्यः कुश्रेः कुश्रिर्यज्ञवचसो राजस्तम्बायनाद् यज्ञवचा राजस्तम्बायनस्तुरात्कावषेयात् तुरः कावषेयः प्रजापतेः प्रजापतिर्ब्रह्मणो ब्रह्म स्वयम्भु । ब्रह्मणे नमः
Literal translation
Translation of the source text
The same as far as Sâñgîvîputra (No. 36), then
Traditional commentary
No reviewed traditional commentary has been added for this verse yet, so there is nothing to compare. Commentaries will appear here only with their commentator, edition and review status.
Simple explanation
Editorial explanation, not scripture
Sense: The same as far as Sâñgîvîputra (No. 36), then
Sense: The same as far as Sâñgîvîputra (No. 36), then
शोध संदर्भResearch context · not scriptureComparative Research Noteशोध टिप्पणी
श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ इृहदारण्यकोपनिषद्भाष्ये इहदारण्यकोपनिषद्धाभ्यं सम्पण १. अर्थात् इनमें पौरुषेयत्वका दोष नहीं है। अनुभव तब स्पष्ट होता है जब उसे किसी एक घटना का आकस्मिक संयोग न मानकर एक नियम की तरह देखा जाए। यह पंक्ति उसी नियम को इस प्रसंग में रखती है।
A modern parallel offered for reflection. It is not part of the scripture, and it has not been checked against the original sources it may allude to.
स्रोतSources and editionSources and editionस्रोत एवं संस्करण
- Sanskrit text
- sanskritdocuments.org/doc_upanishhat/brihadaaraNyaka.itx · fetched 2026-06-03
- Translations
- Hindi: not flagged as AI · English: not flagged as AI
- Explanation, reflection, research
- Editorial text; no AI flag recorded
- Last updated
- 2026-10-16
- Licence note (as recorded)
- Sanskrit mūla — public domain. Digitized by sanskritdocuments.org.
Found a mistake?
विस्तृत स्रोत एवं भाष्य वर्गीकरण